دکتر علی اصغر مونسان معاون رئیس جمهور و رئیس میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری کشور فردا به شیراز سفر می کند تا ضمن بازدید از زیرساختهای گردشگری در محور جهانی ساسانی فارس فعالیت های صورت گرفته دراین محور را نیز مورد بررسی قراردهد. دراین رابطه مدیرکل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس با اشاره به حضور معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی کشور به استان فارس گفت :دکتر علی اصغر مونسان فردا دوشنبه و سه شنبه این هفته مهمان فارسی هاست و  تاکنون  قرار است وی درسفردوروزه خود به استان از ظرفیت هاو جاذبه های تاریخی و گردشگری شیراز و فیروزآباد بازدید کند.

به گزارش روابط عمومی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس مصیب امیری با بیان اینکه یکی از برنامه های سفر معاون رئیس جمهور به استان فارس بازدید از آثارمحورجهانی ساسانی فارس در شهرستان فیروزآباد است افزود: با برنامه ریزی های صورت گرفته فردا دوشنبه دکتر مونسان وهیأت همراه به شهرستان فیروزآباد سفرمی کند و دراین سفر از نزدیک با روند فعالیت های زیرساختی صورت گرفته  دراین محور جهانی آشنا می شود.

وی ادامه داد : همچنین در سفر معاون رئیس جمهورقصد داریم تا مسیرهای گردشگری این محور و زیرساختهای موجود درشهرستان فیروزآباد معرفی شود و برنامه ریزی برای جاگیری این محور در بسته سفر گردشگران قرارگرفته است.

مدیرکل میراث فرهنگی فارس با بیان اینکه زیرساخت های گردشگری درمحور جهانی ساسانی فارس درحال تکمیل است افزود: این محور که به تازگی درفهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است آثاری از شهرستانهای کازرون ، فیروزآباد و سروستان را دربرمی گیرد که این آثار قدمت ساسانی دارند.

به گفته وی درحال حاضر مسیرهای دسترسی به آثار ، زیرساختهای گردشگری شامل امکانات و خدمات رفاهی و گردشگری ، نور پردازی آثار ، تابلوهای معرفی ، ساخت سرویس بهداشتی  و دیگر خدمات مورد نیاز گردشگران دراین محور مهیا شده است .

این مقام مسئول  اضافه کرد: این محور برای گردشگران داخلی وخارجی شناخته شده است و در حال حاضر در بسته سفر گردشگران قرار دارد.

امیری با تاکید به اینکه پرونده ثبت محور ساسانی فارس درواقع سندی برای مدیریت نظارت و بررسی بهتر از این محور به شمارمی رود افزود: مستند نگاری و مرمت این محور مد نظراست و به صورت کاملاً جدی درحال پیگیری است .

مدیرکل میراث فرهنگی فارس همچنین گفت: با توجه به اینکه آثار ساسانی بی شماری هم در شهرستانهای داراب  و فراشبند وجود دارد و این آثار هم قابلیت ثبت در فهرست جهانی دارند در نظراست این آثار هم به پرونده میراث جهانی ساسانی فارس ملحق گردد.

وی با بیان اینکه این پرونده ۷ اثرتاریخی است تصریح کرد: هریک از این آثاردرنوع خود بی نظیر هستند و می توانند به تنهای جاذبه گردشگری باشند  و درنظرداریم با همکاری دفاتر خدمات مسافرتی و آژانس های گردشگری در قالب بسته های سفر و تورهای تاریخی فرهنگی رونق بیشتری در حوزه گردشگری به این ۳ شهرستان داده شود.

به گفته وی درجریان این سفر یک اقامتگاه بوم گردی در بافت تاریخی شیراز نیز افتتاح می شود.

امیری اضافه کرد این اقامتگاه با حجم سرمایه گذاری ۹ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال در بافت تاریخی شیراز به بهره برداری می رسد.

مدیر کل میراث فرهنگی فارس دربخش دیگری از سخنانش به  افتتاح ۱۳ اقامتگاه بوم گردی و ۴ دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری در استان به مناسبت هفته دولت اشاره کردو افزود: در مجموع این اقامتگاه ها با سرمایه گذاری  ۸۶ میلیارد و ۲۵۰میلیون ریال و ایجاد اشتغال برای ۹۲ نفر در بافت تاریخی شیراز و روستاهای کوهمره سرخی، باغان، ساران، ریچی، کندازی، قلات، قائدان و کشکولی در شهرستانهای شیراز، سپیدان، لارستان،مرودشت، ممسنی  و کازرون به بهره برداری می رسند.

امیری در ادامه نیز بر اهمیت جایگاه دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری از منظر امنیت و رفاه گردشگران تاکید و خاطر نشان کرد : در هفته دولت ۳ دفتر خدمات مسافرتی در شیراز و ۱ دفتردر شهرستان رستم با سرمایه گذاری ۵ میلیارد ریال و اشتغالزایی  برای ۱۵ نفر افتتاح خواهند شد.

به گفته وی  با افتتاح این ۱۳ اقامتگاه بوم گردی تعداد آنها در استان به ۷۸ اقامتگاه افزایش و همچنین تعداد دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری استان با بهره برداری این ۴ دفتر به۲۲۲ خواهد رسید.

بنا براین گزارش دکتر مونسان وهیات همراه در سفر دوروزه خو به استان فارس دیدار و گفتگوی صمیمانه با فعالان گردشگری استان نیز خواهد داشت.

  • مدیریت پایگاه های اطلاع رسانی الکترونیک و افکارسنجی عمومی ودستگاهی از جمله اهم فعالیت های روابط عمومی سازمان های دولتی است که در ماده ۲ آیین نامه نحوه فعالیت، وظایف و اختیارات روابط عمومی دسنگاه های اجرایی مصوب ۲۳/۲/۱۳۸۶ هیأت وزیران به آن ها اشاره شده استاجرای اطلاع رسانی اخبار داخلی اداره کل
  • همکاری با رسانه های جمعی جهت انعکاس مناسب عملکردهای بخش های مختلف
  • پاسخگویی به ابهام ها
  • تهیه و اجرای طرح های تبلیغاتی سازمان
  • تهیه خبر از مراسم و مناسبت ها
  • ایجاد حسن رابطه بین کارکنان ومسوولان دستگاه مربوط از طریق برگزاری جلسات داخلی
  • نظارت بر انتشارات ونشریات دستگاه
  • تهیه، تنظیم و صدور اطلاعیه، بیانیه، جوابیه و مواضع رسمی
  • پاسخگویی به سوالات و مراجعات خبرنگاران و اصحاب رسانه و ارائه اطلاعات مورد نیاز با لحاظ کردن سطح و طبقه بندی اخبار و اطلاعات
  • تهیه فیلم، عکس و گزارش خبری از مراسم ها و برنامه های
  • پوشش خبری و رسانه ای نشست ها، دیدارها و نمایشگاه ها، جشنواره ها و رویدادهای داخلی و خارجی
  • بررسی مستمر اخبار و رویدادهای سازمان در خبرهای روزانه مطبوعات، خبرگزاری ها و فضای مجازی
  • ارسال اخبار سازمان برای رسانه ها براساس آیین نامه مدون
  • تنظیم، اطلاع رسانی و برگزاری نشست ها و کنفرانس های خبری.
  • شناسایی و بررسی وضعیت خبرگزاری ها و مطبوعات به لحاظ تاثیرگذاری، تیراژ و میزان مخاطب
  • بررسی درخواست های مصاحبه با رییس و معاونان سازمان و اولویت بندی آن ها
  • دریافت محورها و سوالات اصلی مصاحبه ها و تنظیم پاسخهای پیشنهادی
  • هماهنگی های لازم به منظور حضور رییس و معاونان سازمان در خبرگزاری ها و مطبوعات
  • کنترل اخبار منتشره در رسانه ها
  • تهیه بانک اطلاعاتی خبرنگاران، خبرگزاری ها و مطبوعات
  • انجام هماهنگی های لازم برای انجام سفرهای رسانه ای خبرنگاران به استان های کشور
  • رصد روزانه اخبار سازمان و تهیه بولتن خبری روزانه
  • رصد اخبار سازمان در شبکه های صدا و سیما
  • بررسی ظرفیت های خبری و تولیدی صدا و سیمای جمهوری اسلامی برای حضور سازمان در رسانه ملی
  • دریافت محورها و سوالات و هماهنگی حضور رییس سازمان و معاونان در برنامه های مختلف صدا و سیما
  • تشکیل دبیرخانه شورای درگاه سازمان، برگزاری جلسات و پیگیری مصوبات
  • تدوین دستورالعمل به روزرسانی درگاه الکترونیکی سازمان و نظارت بر فرایند به روزرسانی
  • تشکیل کار گروه محتوایی درگاه الکترونیکی سازمان با مشارکت نمایندگان معاونت های ستادی و واحدهای تابعه سازمان
  • بهره گیری از آخرین دستاوردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در انتقال اخبار و ارائه خدمات از طریق درگاه الکترونیکی سازمان
  • رسیدگی به پیام های مردمی واصله از طریق پست الکترونیکی درگاه الکترونیکی سازمان
  • به روزرسانی بانک شماره های تلفن همراه و پست الکترونیکی مخاطبان سازمان به صورت گروه بندی شده و ارسال مستمر پیام ها و سرخط اخبار از طریق پیامک و نامه های الکترونیکی
  • برنامه ریزی و برگزاری مراسم ها و برنامه های مناسبتی، مذهبی و ملی در داخل و خارج سازمان
  • برنامه ریزی، تمهید مقدمات و اعمال ملاحظات فرهنگی، تبلیغاتی و تشریفاتی در برنامه های رییس سازمان
  • انجام تمامی هماهنگی ها با واحدهای مرنبط به منظور برگزاری برنامه ها
  • مکاتبه با نهادها و دستگاه ها به منظور اخذ تسهیلات و امکانات
  • نظارت بر نصب بنر ، پوستر و آگهی ها و … و تبلیغات محیطی مراسم
  • هماهنگی با قاری، مجری و گروه های هنری برای حضور در برنامه ها
  • هماهنگی برای تامین هدایا، اقلام و … در برنامه ها
  • ثبت و ضبط تمامی مراسم ها و برنامه های سازمان (صوتی و تصویری)
  • پیاده سازی،تایپ، نمونه خوانی و ویرایش تمامی سخنرانی های ریاست سازمان
  • بهره برداری فعال از نمایشگر تلویزیونی سازمان
  • مدیریت سالن اجتماعات سازمان مرکزی
  • آرشیو برنامه ها و مراسم های سازمان به صورت موضوعی و طبقه بندی شده
  • سفارش تولید تیزرها، نماهنگ ها و وله های تصویری برای مراسم های مرتبط
  • مستندسازی چند رسانه ای رویدادهای سازمان و برنامه ریزی برای تولیدات مرتبط
  • مستندسازی چند رسانه ای رویدادهای سازمان و برنامه ریزی برای تولیدات مرتبط ارزیابی عملکرد استان ها و مرکز وابسته و انتخاب روابط عمومی برتر
  • برنامه ریزی برای برگزاری نشست های حضوری و مجازی رسیدگی به مسائل مردم با حضور رییس و معاونین سازمان
  • بهره برداری از سامانه ارتباطات مردمی و رسیدگی ۲۴ ساعته به تماس ها و مکاتبات مردم
  • اخذ پیشنهادات، انتقادات و تقدیرنامه های مردم و انعکاس به واحدهای مرتبط
  • ارجاع شکایات به دفتر بازرسی، رسیدگی به شکایات وکنترل عملکرد و سایر حوزه های مرتبط
  • استقرار میز خدمت و رسیدگی به مراجعات حضوری مردم
  • ارایه گزارش مستمر ادواری ارزیابی از نقاط ضعف و قوت، نارساییها، کمبودها و مشکلات به رییس و معاونین سازمان
  • تدوین تقویم رویدادهای فرهنگی سالیانه سازمان و ابلاغ آن

سید موید محسن نژاد

شماره تلفن مسقیم:

۳۲۲۴۰۲۰۳

داخلی۲۰۹

پست الکترونیک:mohsennezhad@farschto.ir

سرپرست معاونت سرمایه گذاری
مهدی اکبرزاده
شماره تماس:۳۲۲۴۴۰۶۸ داخلی۲۱۹
پست الکترونیک:azbarzadeh@farschto.ir

 

 

ایران به سبب موقعیت جغرافیایی و بیش از هفت هزار سال تمدن و فرهنگ و نیز تنوع فرهنگی در جغرافیای زیستی خود،یکی از شاخص ترین کشورها در حوزه میراث فرهنگی بشری است . میراث فرهنگی هر کشور از اساسی ترین ارکان تحکیم هویت، ایجاد خلاقیت و خودباوری ملی است.پژوهش در زمینه های مختلف آن موجب روشن شدن ابهامات تاریخی، شناخت ارزش­های حاصل از میراث طولانی جامعه و تسریع در شناخت ارزش های نهفته در میراث فرهنگی هر کشور می شود.

میراث فرهنگی دارای دو بعد متفاوت است :

میراث فرهنگی مادی: به آثاری گفته می شود که قابل دیدن و لمس کردن است، مثل بناهای تاریخی، اشیای موزه ای و …از این رو ابعاد مادی میراث فرهنگی از دیرباز به سبب ماهیت و ویژگی های صوری خود شناخته شده بودند، ارزش های آن کم و بیش در هر دوره مورد تأکید قرار گرفتند، تخریب آن محسوس و قابل دیدن بود و اهمیت بازسازی، حفاظت و نگهداری آن پیوسته آشکارا بوده است.
میراث فرهنگی معنوی: میراث فرهنگی معنوی گنجینه زنده بشری به شمار می رود و بازتاب مجموعه ای از فرآیندهای ذهنی است که در یک جامعه در دوره­های گوناگون تاریخی شکل می گیرد و با اصولی ثابت و قابل شناخت به خلاقیت های صوری و مادی منجر شده و پیوسته بازتابی از نیازها و نیز پاسخ به آن نیاز را در خود داراست.هنجارها و قانونمندی­های این مجموعه پیوسته به گونه­ای ناخودآگاه و روایی و سنتی از نسلی به نسل دیگر منتقل و آموخته شده و معیارهای ارزشی آن­ها همیشه مورد احترام جمعی قرار می­گیرد. مانند:
زبان: شامل گویش­های رایج، گنجینه نام ها؛
دانش سنتی: شامل فناوری سنتی ( معماری سنتی، طب سنتی، نجوم سنتی و …)
اساطیر: شامل باورداشت ها و اعتقادات تاریخ­روایی، آیین­ها و مراسم؛
فولکلور: شامل نمودهای روایی (قصه ها و ادبیات روایی) نمودهای موسیقایی (موسیقی سنتی، ترانه­ها و آوازهای سنتی)، نمودهایحرکتی (حرکات موزون، نمایش سنتی و ارزش­های سنتی، اشکال گوناگون نمایش­های آیینی، بازی­های سنتی) و نمودهای مادی (صنایع­دستی: طرح ها و نمادهای سنتی، نقاشی، کنده­کاری، مجسمه­سازی، سفال، موزاییک و کاشی، صنایع چوب، جواهرسازی، پوشاک، نساجی، فرش، سوزن­ کاری و …).

 

میراث فرهنگی و قانون
تا پیش از انقلاب مشروطیت، هیچ قانونی برای میراث فرهنگی تدوین نشده بود و «میراث فرهنگی» در افکار عمومی هیچ منزلتی نداشت.آشنایی ناصرالدین شاه در سفر به فرنگ با موزه­ها و بناهای تاریخی، تأثیر بسیاری بر او گذاشت. وی بعد از بازگشت از اولین سفر فرنگ در سال ۱۲۹۰ ق، دستور داد تا در ارگ سلطنتی موزه ای ایجاد کنند.این موزه را باید اولین موزه سلطنتی و دولتی دانست. این موزه در مقایسه با موزه­های اروپایی، جذابیتی برای او نداشت، دستور داد برای موزه جدید، عمارت قدیمی سمت شمال باغ گلستان را خراب و به جای آن مکانی مناسب برای موزه بسازند.بدین ترتیب تالار موزه، سرسرا، حوض خانه و ملحقات دیگر را ساختند.این ساختمان در سال ۱۲۹۹ ق به نام تالار سلام یا تالار تاج گذاری به اتمام رسید.اعتماد السلطنه درباره آثار این موزه می نویسد:«موزه همایونی مشحون از جواهر گرانبها، ظرایف نفایس اشیاء و آثار علمیه و مهمات حربیه قدیمیه و آلات و ادوات متنوعه و مصنوعات ازمنه سالفه و تمثیل نگارنده­های بیمثل روزگار و پرده های نقاشی­های مشهور و حاصل صناعی کارخانه های معروف و ظروف و چینی بلورآلات، مسکوکات قدیمیه با ضرب سلاطین معظم ایرانی و غیره» است.در سال ۱۳۱۶ ش ، بخش عمده ای از آثار این موزه در زمان پهلوی اول به خزانه بانک ملی انتقال داده شد.
در زمان مظفرالدین شاه، با بازگشت دانش آموختگان ایرانی از فرنگ، در سال ۱۳۱۵ «انجمن معارف» برای گسترش آموزش و پرورش به شیوه جدید تأسیس شد. این امر در گسترش فرهنگ تأثیر بسزایی گذاشت و دانش‌آموزان ایرانی با تاریخ سرزمین خود آشنا شدند.
در دوره مشروطیت نام وزارت علوم به «وزارت معارف» تغییر یافت. در سال ۱۳۲۸ق مجلس شورا «قانون اداری وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه» را تصویب کرد.
بعد از انقلاب مشروطیت نام وزارت علوم به «وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه» تغییر یافت و مجلس شورا «قانون اداری وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه» را تصویب کرد.
در سال ۱۳۲۷ ق مرتضی قلی خان صنیع الدوله به ریاست وزارت معارف و اوقاف منصوب شد.او نخستین کسی بود که در صدر مشروطیت به فکر تأسیس اداره ای با نام اداره عتقیقات جهت سرو سامان دادن به وضع اسفناک حفریات تجاری و آنچه از این راه نصیب دولت می شد،افتاد.ایام ریاست وی همزمان بود با کاوش های دومورگان فرانسوی در شوش. اندیشه های صنیع الدوله اما سرانجامی نیافت تا در زمان وزارت مرتضی خان ممتاز الملک و ابراهیم حکیمی در سال های ۱۲۹۵ و ۱۲۹۷ ش اداره عتقیقات یا باستان شناسی در ساختمان قدیم اداره معارف در شمال مدرسه دارالفنون زیر نظر ایرج میرزا جلال الملک تأسیس شد و نام موزه ملی به خود گرفت. در این موزه نمایشگاهی با ۲۷۰قلم شیء به نمایش گذاشته شد. در زمان پهلوی اول بعد از خرید ساختمان های عمارت مسعودیه برای وزارت معارف در سال ۱۳۰۴، آثار موزه ی ملی به تالار آیینه عمارت مسعودیه انتقال داده شد.
در سال ۱۳۰۴ به همت تعدادی از رجال فرهنگی، انجمن آثار ملی شکل گرفت و اساسنامه آن منتشر گردید. بر اساس مواد این اساسنامه دولت وقت در ۲۵ مهر ۱۳۰۶، آندره گدار فرانسوی را به عنوان مدیر باستان شناسی در ایران استخدام کرد. او در سال ۱۳۰۸ در ایران شروع به کار کرد. در ۱۲ آبان ۱۳۰۹ قانون عتقیقات به تصویب مجلس رسید. بر اساس ماده اول این قانون، کلیه آثار و ابنیه تا پایان دوره قاجار اعم از آثار منقول و غیر منقول، جزو آثار ملی محسوب می شوند. بر اساس همین قانون باید بخشی از آثار مکشوفه در حفاری های علمی و تجاری در موزه نگهداری شوند. در زمان وزارت علی اصغر حکمت، تأسیس موزه ای در تهران در میدان مشق به تصویب رسید و در سال ۱۳۱۳ ش، نقشه بنای موزه ایران باستان توسط آندره گدار آماده و در نهایت موزه ایران باستان در سال ۱۳۱۶ش ساخته و افتتاح شد.
در سال ۱۳۴۳ وزارت فرهنگ و هنر تأسیس و مدیریت های مختلفی در قلمرو میراث فرهنگی همچون اداره کل موزه ها، مرکز باستان شناسی ایران، دفتر آثار تاریخی، اداره کل موزه های سنتی، موزه ایران باستان، اداره کل بناهای تاریخی، سازمان حفاظت از آثار باستانی و… تشکیل شد.

پیروزی انقلاب اسلامی و انحلال وزارت فرهنگ و هنر
با پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، وزارت فرهنگ و هنر منحل و برخی از وظایف این وزارتخانه که ماموریت­های میراث فرهنگی داشتند به دو وزارتخانه انتقال داده شد؛ وزارت فرهنگ و آموزش عالی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
با توجه به فروپاشی حکومت سلطنتی، کاخ ­های سلطنتی به عنوان مراکز فرهنگی اعلام شدند. کارشناسان آثار تاریخی بر آن شدند تا با ثبت و ساماندهی آثار فرهنگی موجود در کاخ­ها، در­های آن را به روی مردم بگشایند.
واحدهای انتقال داده شده از وزارت فرهنگ و هنر به دو وزارتخانه بدین شرح است؛

    وزارت فرهنگ و آموزش عالی
اداره کل هنرهای سنتی
مرکز باستان­شناسی ایران
مرکز موزه مردم­شناسی
موزه ایران باستان
دفتر آثار تاریخی
سازمان ملی حفاظت از آثار باستانی

    وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
اداره حفاظت میراث فرهنگی شهرستان­ها
اداره کل موزه ­ها
اداره کل بناهای تاریخی
اداره کل کاخ­ها

 

در این دوره کاخ گلستان که بیش از انقلاب به اداره ­کل بیوتات سلطنتی تعلق داشت، به مرکز فرهنگی تبدیل و زیر نظر امور اقتصادی و دارایی قرار گرفت.

تشکیل سازمان میراث فرهنگی کشور
در تاریخ ۱۰/۱۱/۱۳۶۴ به موجب قانون، سازمان میراث فرهنگی شکل گرفت. براساس این قانون، به وزارت فرهنگ و آموزش عالی اجازه داده شد تا از ادغام ۱۱ واحد پراکنده در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نیز وزارت فرهنگ و آموزش عالی، سازمان میراث فرهنگی را به صورت سازمانی وابسته به خود تشکیل دهد. این قانون در روز پنجشنبه دهم بهمن ماه ۱۳۶۴در مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۶۴ به تایید شورای نگهبان رسید.

تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری
چنانچه آمد، سازمان میراث فرهنگی- براساس قانون، به وزارت فرهنگ و آموزش عالی سپرده شد. در سال ۱۳۷۲ شورای عالی اداری طی جلسه ۱۸/۱/۱۳۷۲ به پیشنهاد سازمان امور اداری و استخدامی کشور و به منظورهماهنگی و افزایش کارآیی و اثربخشی سازمان میراث فرهنگی کشور و تمرکز در مدیریت دستگاه­های فرهنگی، سازمان میراث فرهنگی کشور از وزارت فرهنگ و آموزش عالی منفک و به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ملحق شد براساس بند ۳ مصوبه مزبور، کلیه اختیارات و مسئولیت­های وزیر و وزارت فرهنگ و آموزش عالی در رابطه با موضوع وظایف اجرایی سازمان میراث فرهنگی به وزیر و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انتقال می­یابد.
همچنین به منظور حسن اجرای قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی مصوب مجلس شورای اسلامی و مطالعه و تحقیق در آثار باقی مانده از گذشتگان جهت معرفی ارزش­های نهفته در آنها با برخورداری از توان و اطلاعات علمی از طریق استفاده هرچه مطلوبتر از امکانات بالقوه و بالفعل، نیروی انسانی کارا، آزمایشگاه­ها ولوازم، کتابخانه و سایر وسایل پژوهشی موجود، سازمان میراث فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که در این اساسنامه به اختصار پژوهشگاه نامیده می­شود، تشکیل شد.
در جلسه علنی ۲۳ دی­ماه سال ۸۲ مجلس شورای اسلامی، سازمان­های میراث فرهنگی کشور و ایرانگردی و جهانگردی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی جدا و از ادغام آن­ها “سازمان میراث فرهنگی و گردشگری” با کلیه اختیارات زیر نظر رییس جمهور فعالیت خود را آغاز می کند. با تصویب این قانون وظایف حاکمیتی سازمان ایرانگردی و جهانگردی به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری منتقل و وظایف اجرایی و امور تصدی آن با همه امکانات، نیروی انسانی، اموال و دارایی­ها، تعهدات و اعتبارات در قالب یک شرکت دولتی با عنوان شرکت توسعه ایرانگردی و جهانگردی به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری وابسته شد. در این بخش به پیشینه گردشگری در ایران تا تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اشاره می کنیم:

تاریخچه گردشگری
گردشگری در سرزمین ایران از پیشینه‌های چند هزار ساله برخوردار است. در تمامی دوران باستان، تا قبل از اسلام مستندات تاریخی حکایت از گسترش شهرها، راه‌ها و اقامتگاه‌ها در سرزمین پهناور ایران دارد. آثار مکتوب‌ بر جای مانده حاکی از سفر یونانیان و رومیان به ایران است، اگرچه از سیاحانی که قبل از اسلام به ایران سفر کرده‌اند اطلاع دقیقی در دست نیست.
در قرون اولیه پس از اسلام، بعد از پشت سر نهادن یک دوره بحرانی، رویکرد ادبی، فرهنگی و علمی در ایران آغاز شد و از رونقی بی‌نظیر برخورداد گردید . شاعران و نویسندگان به گشت و گذار در سرزمین اسلامی پرداختند که حاصل آن سفرنامه‌هایی بود که اکنون بر جای مانده و از خلال آنها می‌توان با جغرافیا، فرهنگ و تمدن آن روزگار آشنا شد. از جمله معروفترین این جهانگردان می‌توان به ناصرخسرو قبادیانی شاعر، فیلسوف و سفرنامه‌نویس قرن پنجم اشاره کرد.
از سوی دیگر به تدریج و به ویژه طی قرون هفتم به بعد جهانگردان غربی نیز در پی سفر به شرق و از جمله ایران برآمدند. در همان دوران اقامتگاه‌هایی در ایران تأسیس شد که بسیاری از آنها همچنان بر جای مانده است. ایران در دوران صفویه و علی‌الخصوص در دوره شاه عباس اول به عنوان کشوری جذاب نظر بسیاری از جهانگردان اروپایی را به خود جلب کرد. به همین دلیل می‌توان دوره سلطنت شاه عباس اول تا انقراض سلسله صفوی را یکی از مهمترین ادوار توسعه جهانگردی در ایران به حساب آورد.
پس از دوران صفویه به دلیل ناآرامی‌ها و بی‌ثباتی تا سال‌ها سرزمین ایران دچار هرج و مرج پی در پی شد اما از اواسط دوران قاجاریه با ثبات تدریجی داخلی از یک سو و گسترش پدیده استعمار و رقابت بین کشورهای قدرتمند اروپایی سفر به ایران رازهای باستان‌شناسی و تاریخی بسیاری را در ایران گشود. سیر وسیاحت ایرانیان و میل آنها به گردشگری در اروپا از عصر مشروطیت رو به فزونی نهاد .
هر چند پس از انقلاب مشروطیت ورود گردشگران خارجی به ایران رو به تزاید گذاشته بود لیکن هیچ‌گاه گردشگری به عنوان صنعت به شکل امروزی که دارای تشکیلات منظم و قوانین و مقررات ویژه‌ای باشد و درآمدزایی نماید مورد توجه نبوده است. صنعت گردشگری در ایران از نیم قرن پیش به این طرف به منظور شناساندن مفاخر و تمدن ایران رسماً شکل گرفت و برای اولین بار از سال ۱۳۱۴ اداره‌ای در وزارت داخله( وزارت کشور) به نام « اداره سیاحان خارجی و تبلیغات» تأسیس شد که فعالیت آن محدود به چاپ نشریات و کتابچه‌های راهنمای گردشگری ایران بود. بعد از شهریور ۱۳۲۰، اداره مذکور جای خود را به « شورای عالی جهانگردی» داد که زیرنظر وزارت کشور بود و در نهایت در سال ۱۳۴۲ هیأت وزیران تأسیس « سازمان جلب سیاحان » را تصویب و این سازمان رسماً کار خود را آغاز کرد.
در سال ۱۳۵۳ با الحاق سازمان جلب سیاحان در وزارت اطلاعات این وزارتخانه به عنوان « وزارت اطلاعات و جهانگردی » تغییر نام یافت .
با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ « وزارت ارشاد اسلامی» از ادغام وزارتخانه‌های « اطلاعات و جهانگردی» و « فرهنگ و هنر» تشکیل شد و کلیه وظایف مربوط به امور سیاحتی، زیارتی ، ایرانگردی و جهانگردی در قالب معاونت امور سیاحتی و زیارتی در این وزارتخانه سازماندهی شد. سپس به موجب مصوبه شورای عالی اداری، کلیه وظایف و مأموریت‌های معاونت امور سیاحتی و زیارتی در وزارت ارشاد به ‌« سازمان ایرانگردی و جهانگردی » منتقل شد تا در قالب سازمان به فعالیت خود ادامه دهد.

تشکیل سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
با تصویب شورای عالی اداری در یکصد وسی امین جلسه مورخ ۱۶/۱/۸۵ به منظور تقویت و توسعه صنایع ­دستی کشور و ایجاد هماهنگی با سیاست­های توسعه صنعت گردشگری، سازمان صنایع ­دستی ایران با تمام وظایف، اختیارات، مسئولیت­های قانونی، دارایی­ها، تعهدات، اعتبارات، امکانات و نیروی انسانی از وزارت صنایع و معادن منتزع و در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ادغام و به “سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری” تغییر نام یافت. آنچه در پی می آید نگاهی به تاریخچه صنایع دستی در کشورمان تا قبل از ادغام است.

تاریخچه صنایع‌دستی
آنچه در گذشته‌ای دور، بخش تفکیک‌ناپذیری از زندگی روزمره مردم بوده: ظرفی که در آن می خورده، فرشی که بر آن پای نهاد، چراغی که از آن خانه‌اش را روشن می‌کرده در فرهنگ امروز میراث فرهنگی نام گرفته و با احترام از آن یاد می‌شود. در واقع آنچه امروزه در موزه‌ها به عنوان بخشی از میراث فرهنگی ما نگهداری می شود همان دست ساخته گذشتگانی است که از دوران باستان تا به حال با مصون ماندن از گزند روزگار به جای مانده و اکنون نماد و نشانه‌ای از فرهنگ، هنر و تمدن مردمانی است که آنها را ساخته‌اند.
پس از انقلاب صنعتی، به واسطه تولید انبوه و ارزان در عرصه‌های مختلف، صنایع‌دستی رو به کاهش و نابودی نهاد. وضعیت صنایع‌دستی ایران نیز از این قاعده مستثنی نبود، به همین دلیل در اواسط قرن نوزده میلادی، زمانی که هنرهای دستی ایران به واسطه ورود کالاهای اروپایی رو به نابودی نهاده بود، عده‌ای از ایرانیان به فکر احیاء و گسترش صنایع‌دستی افتادند.
در اواخر قرن ۱۹ چند روحانی و تاجر مانند مجدالاسلام کرمانی، سیدجمال‌الدین واعظ اصفهانی، میرزا نصرالله ملک‌المتکلمین و حاج محمد حسین کازرونی انجمنی برای پیشرفت مصرف تولیدات بومی در اصفهان افتتاح کردند. میرزا تقی‌خان امیرکبیر نیز تعدادی کارگاه محلی برای تولید لباس نظامی، پارچه، سرامیک ، ظروف بلور، درشکه و لوازم مختلف خانگی احداث کرد. با این حال تا پیش از انقلاب مشروطیت هیچ قانونی درباره صنایع‌دستی تدوین نشد. در سال ۱۳۲۸ هجری قمری، مجلس شورا « قانون اداری وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه» را تصویب کرد و بعد از انقلاب مشروطیت نام وزارت معارف به وزرات معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه تغییر کرد. اما پس از آن دوباره همه چیز به دست فراموشی سپرده شد تا اینکه در سال ۱۳۴۷ شمسی با تصویب هیات وزیران، مرکز صنایع‌دستی وابسته به وزارت اقتصاد وظیفه ساماندهی و هماهنگ نمودن وضعیت صنایع‌دستی کشور را به عهده گرفت.
در سال ۱۳۵۴ مرکز مذکور به دو بخش سازمان صنایع‌دستی و شرکت سهامی فروشگاه‌های صنایع‌دستی تقسیم و تحت نظر وزارت صنایع و معادن به فعالیت خود ادامه داد.
در سال ۱۳۶۰ مجدداً این دو بخش در یکدیگر ادغام و طبق اساسنامه جدید به صورت یک شرکت دولتی زیرنظر وزارت صنایع با عنوان سازمان صنایع‌دستی ایران قرار گرفت.
در دوران سازندگی در سال ۱۳۶۹ سازمان صنیایع‌دستی فعالیت‌های خود را در قالب ۱۰ شرکت منطقه‌ای در سراسر کشور ساماندهی کرد و امور بازرگانی سازمان نیز به شرکت‌های مذکور محول گردید.
در سال ۱۳۷۶، ۹ شرکت منطقه‌ای منحل گردید و یک شرکت به نام شرکت بازرگانی صنایع‌دستی کلیه فعالیت‌های بازرگانی و سازمان را برعهده گرفت.
در سال ۱۳۸۳ قانون تأسیس سازمان صنایع‌دستی ایران به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و نهایتاً پس از دگرگونی‌های فراوان در سال ۱۳۸۵ به عنوان یکی از معاونت‌های سازمان میراث فرهنگی به این سازمان پیوست.

روسای سازمان میراث فرهنگی، صنایع ­دستی و گردشگری از ابتدا تاکنون :

آقای دکتر مهدی حجت ۱۳۶۶ الی ۱۳۷۰
آقای دکتر اکبر زرگر ۱۳۷۱ الی ۱۳۷۳
آقای مهندس سراج­الدین کازرونی ۱۳۷۲ الی ۱۳۷۶
آقای مهندس سید محمد بهشتی ۱۳۷۶ الی ۱۳۸۳
آقای حسین مرعشی ۱۳۸۳ الی ۱۳۸۴
آقای اسفندیار رحیم مشایی ۱۳۸۴ الی ۱۳۸۸
آقای حمیدرضا بقایی ۱۳۸۸ الی ۱۳۹۰
آقای روح الله احمدزاده کرمانی ۱۳۹۰
آقای میرحسن موسوی ۱۳۹۰ الی ۱۳۹۱
آقای محمد شریف ملک­زاده ۱۳۹۱ الی ۱۳۹۲
آقای دکتر محمدعلی نجفی شهریورماه ۱۳۹۲ الی دی ماه ۱۳۹۲
آقای دکتر مسعود سلطانی فر دی ماه ۱۳۹۲ تاکنون

 

اسامی روسای پیشین سازمان صنایع دستی از سال ۱۳۶۹

حمید رضا مرتضایی
مهرداد وقوفی
حمیدرضا مرتضایی
حسین آروری
عبدالحمید خلیلی رحمانی
دانش منفرد
یدالله طاهر نژاد
عبدالحمید حاجی پور
علی یزدانی
حسین رضاخواه
سید مصطفی قاسمی
حسین هاتفی
تهمینه دانیالی
اسفندیار حیدری پور
محمدرضا رشید کردستانی
حسن صالحی مرام
امینی (معاونت سرمایه گذاری)
یحیی رحمتی
بهمن نامور مطلق

 

 

منابع
ریاضی، محمدرضا؛ «از موزه ایران باستان تا موزه ملی ایران»، مجله موزه ها،شماره ۳۰، بهار ۱۳۸۱.
«شناخت و حفاظت از میراث فرهنگی معنوی با نگرش به پیش نویس کنوانسیون میراث معنوی یونسکو»، ترجمه سعید عریان (با همکاری دفتر حقوقی سازمان میراث فرهنگی)، مجله موزه ها، شماره ۳۴، بهار ۱۳۸۲.
مجموعه قوانین، مقررات، آیین نامه ­ها و معاهدات سازمان میراث فرهنگی، صنایع ­دستی و گردشگری، به کوشش امید غنمی، یونس صمدی و سوسن چراغچی، انتشارات سازمان میراث فرهنگی، صنایع ­دستی و گردشگری

 

 

مدیر کل میراث فرهنگی فارس با هدف بازدید و بررسی وضعیت اقامتگاه های بوم گردی شهرستان سپیدان به این  شهرستان سفر کرد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری فارس، اقامتگاه بوم گردی در محیط بومی و طبیعی و با رعایت ضوابط زیست محیطی به نحوی که با بافت تاریخی، و معماری بومی و منظر طبیعی منطقه همخوانی داشته باشند تاسیس می شوند و تعامل زیادی با اجتماع محلی دارند. در این نوع اقامتگاه ها اقلیم منطقه توجه ویژه ای می شود.

بنابراین گزارش، با توجه به شرایط اقلیمی شهرستان سپیدان و وجود ۳۲ جاذبه طبیعی ثبت شده  در این شهرستان ، اقامتگاه های بوم گردی بیش از سایر تاسیسات گردشگری مورد توجه است . لذا به منظور ضرورت سامان دهی و بررسی وضعیت این مراکز، مصیب امیری مدیر کل میراث فرهنگی استان فارس، ۲۰ مرداد ماه جاری ضمن سفر به سپیدان به صورت میدانی از تعدادی از اقامتگاه های بوم گردی منطقه بازدید کرد.

 این مقام مسئول در حاشیه این سفر، آماری از اقامتگاه های بوم گردی شهرستان داد و گفت: شهرستان سپیدان دارای ۱۰ اقامتگاه بوم گردی فعال و ۱۵ اقامتگاه آماده افتتاح است. همچنین ۹۵ متقاضی روند قانونی پرونده خود را پیگیری می نمایند.

امیری به وجود ۳۲ جاذبه طبیعی همچون آبشار مارگون و چیکان، تنگ بغدیون، چله گاه، تنگ تیزاب، برم فیروز و… نیز اشاره و ادامه داد: در تعطیلات آخر هفته شاهد حضور چشمگیر حدود ۲۰۰ هزار مسافر و گردشگر در شهرستان سپیدان هستیم که لازم است نظارت بر روی تاسیسات گردشگری انجام شود تا خدمات به نحو مطلوب به گردشگران ارائه گردد.

این مقام مسئول همچنین در خصوص موضوع تغییر کاربری اراضی کشاورزی به گردشگری نیز تصریح کرد: بر اساس مصوبه ۱۱ مردادماه جاری هیات وزیران، مناطق نمونه گردشگری خارج از حریم شهرها در اراضی درجه ۳ و بیشتر، بوم گردی واقع در بافتهای کالبدی روستایی در اراضی درجه ۳ و بیشتر و مجتمع گردشگری عمومی در اراضی درجه ۳ و بیشتر از پرداخت عوارض تغییر کاربری معاف شده اند و با توجه به خشکسالی و کم آبی فرصت مناسب برای کشاورزان است که با گرفتن مجوز لازم فعالیت خود را در زمینه گردشگری ادامه دهند.