<span class="vcard">پروانه احمری</span>

دکتر علی اصغر مونسان معاون رئیس جمهور و رئیس میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری کشور فردا به شیراز سفر می کند تا ضمن بازدید از زیرساختهای گردشگری در محور جهانی ساسانی فارس فعالیت های صورت گرفته دراین محور را نیز مورد بررسی قراردهد. دراین رابطه مدیرکل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس با اشاره به حضور معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان میراث فرهنگی کشور به استان فارس گفت :دکتر علی اصغر مونسان فردا دوشنبه و سه شنبه این هفته مهمان فارسی هاست و  تاکنون  قرار است وی درسفردوروزه خود به استان از ظرفیت هاو جاذبه های تاریخی و گردشگری شیراز و فیروزآباد بازدید کند.

به گزارش روابط عمومی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس مصیب امیری با بیان اینکه یکی از برنامه های سفر معاون رئیس جمهور به استان فارس بازدید از آثارمحورجهانی ساسانی فارس در شهرستان فیروزآباد است افزود: با برنامه ریزی های صورت گرفته فردا دوشنبه دکتر مونسان وهیأت همراه به شهرستان فیروزآباد سفرمی کند و دراین سفر از نزدیک با روند فعالیت های زیرساختی صورت گرفته  دراین محور جهانی آشنا می شود.

وی ادامه داد : همچنین در سفر معاون رئیس جمهورقصد داریم تا مسیرهای گردشگری این محور و زیرساختهای موجود درشهرستان فیروزآباد معرفی شود و برنامه ریزی برای جاگیری این محور در بسته سفر گردشگران قرارگرفته است.

مدیرکل میراث فرهنگی فارس با بیان اینکه زیرساخت های گردشگری درمحور جهانی ساسانی فارس درحال تکمیل است افزود: این محور که به تازگی درفهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است آثاری از شهرستانهای کازرون ، فیروزآباد و سروستان را دربرمی گیرد که این آثار قدمت ساسانی دارند.

به گفته وی درحال حاضر مسیرهای دسترسی به آثار ، زیرساختهای گردشگری شامل امکانات و خدمات رفاهی و گردشگری ، نور پردازی آثار ، تابلوهای معرفی ، ساخت سرویس بهداشتی  و دیگر خدمات مورد نیاز گردشگران دراین محور مهیا شده است .

این مقام مسئول  اضافه کرد: این محور برای گردشگران داخلی وخارجی شناخته شده است و در حال حاضر در بسته سفر گردشگران قرار دارد.

امیری با تاکید به اینکه پرونده ثبت محور ساسانی فارس درواقع سندی برای مدیریت نظارت و بررسی بهتر از این محور به شمارمی رود افزود: مستند نگاری و مرمت این محور مد نظراست و به صورت کاملاً جدی درحال پیگیری است .

مدیرکل میراث فرهنگی فارس همچنین گفت: با توجه به اینکه آثار ساسانی بی شماری هم در شهرستانهای داراب  و فراشبند وجود دارد و این آثار هم قابلیت ثبت در فهرست جهانی دارند در نظراست این آثار هم به پرونده میراث جهانی ساسانی فارس ملحق گردد.

وی با بیان اینکه این پرونده ۷ اثرتاریخی است تصریح کرد: هریک از این آثاردرنوع خود بی نظیر هستند و می توانند به تنهای جاذبه گردشگری باشند  و درنظرداریم با همکاری دفاتر خدمات مسافرتی و آژانس های گردشگری در قالب بسته های سفر و تورهای تاریخی فرهنگی رونق بیشتری در حوزه گردشگری به این ۳ شهرستان داده شود.

به گفته وی درجریان این سفر یک اقامتگاه بوم گردی در بافت تاریخی شیراز نیز افتتاح می شود.

امیری اضافه کرد این اقامتگاه با حجم سرمایه گذاری ۹ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال در بافت تاریخی شیراز به بهره برداری می رسد.

مدیر کل میراث فرهنگی فارس دربخش دیگری از سخنانش به  افتتاح ۱۳ اقامتگاه بوم گردی و ۴ دفتر خدمات مسافرتی و گردشگری در استان به مناسبت هفته دولت اشاره کردو افزود: در مجموع این اقامتگاه ها با سرمایه گذاری  ۸۶ میلیارد و ۲۵۰میلیون ریال و ایجاد اشتغال برای ۹۲ نفر در بافت تاریخی شیراز و روستاهای کوهمره سرخی، باغان، ساران، ریچی، کندازی، قلات، قائدان و کشکولی در شهرستانهای شیراز، سپیدان، لارستان،مرودشت، ممسنی  و کازرون به بهره برداری می رسند.

امیری در ادامه نیز بر اهمیت جایگاه دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری از منظر امنیت و رفاه گردشگران تاکید و خاطر نشان کرد : در هفته دولت ۳ دفتر خدمات مسافرتی در شیراز و ۱ دفتردر شهرستان رستم با سرمایه گذاری ۵ میلیارد ریال و اشتغالزایی  برای ۱۵ نفر افتتاح خواهند شد.

به گفته وی  با افتتاح این ۱۳ اقامتگاه بوم گردی تعداد آنها در استان به ۷۸ اقامتگاه افزایش و همچنین تعداد دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری استان با بهره برداری این ۴ دفتر به۲۲۲ خواهد رسید.

بنا براین گزارش دکتر مونسان وهیات همراه در سفر دوروزه خو به استان فارس دیدار و گفتگوی صمیمانه با فعالان گردشگری استان نیز خواهد داشت.

  • مدیریت پایگاه های اطلاع رسانی الکترونیک و افکارسنجی عمومی ودستگاهی از جمله اهم فعالیت های روابط عمومی سازمان های دولتی است که در ماده ۲ آیین نامه نحوه فعالیت، وظایف و اختیارات روابط عمومی دسنگاه های اجرایی مصوب ۲۳/۲/۱۳۸۶ هیأت وزیران به آن ها اشاره شده استاجرای اطلاع رسانی اخبار داخلی اداره کل
  • همکاری با رسانه های جمعی جهت انعکاس مناسب عملکردهای بخش های مختلف
  • پاسخگویی به ابهام ها
  • تهیه و اجرای طرح های تبلیغاتی سازمان
  • تهیه خبر از مراسم و مناسبت ها
  • ایجاد حسن رابطه بین کارکنان ومسوولان دستگاه مربوط از طریق برگزاری جلسات داخلی
  • نظارت بر انتشارات ونشریات دستگاه
  • تهیه، تنظیم و صدور اطلاعیه، بیانیه، جوابیه و مواضع رسمی
  • پاسخگویی به سوالات و مراجعات خبرنگاران و اصحاب رسانه و ارائه اطلاعات مورد نیاز با لحاظ کردن سطح و طبقه بندی اخبار و اطلاعات
  • تهیه فیلم، عکس و گزارش خبری از مراسم ها و برنامه های
  • پوشش خبری و رسانه ای نشست ها، دیدارها و نمایشگاه ها، جشنواره ها و رویدادهای داخلی و خارجی
  • بررسی مستمر اخبار و رویدادهای سازمان در خبرهای روزانه مطبوعات، خبرگزاری ها و فضای مجازی
  • ارسال اخبار سازمان برای رسانه ها براساس آیین نامه مدون
  • تنظیم، اطلاع رسانی و برگزاری نشست ها و کنفرانس های خبری.
  • شناسایی و بررسی وضعیت خبرگزاری ها و مطبوعات به لحاظ تاثیرگذاری، تیراژ و میزان مخاطب
  • بررسی درخواست های مصاحبه با رییس و معاونان سازمان و اولویت بندی آن ها
  • دریافت محورها و سوالات اصلی مصاحبه ها و تنظیم پاسخهای پیشنهادی
  • هماهنگی های لازم به منظور حضور رییس و معاونان سازمان در خبرگزاری ها و مطبوعات
  • کنترل اخبار منتشره در رسانه ها
  • تهیه بانک اطلاعاتی خبرنگاران، خبرگزاری ها و مطبوعات
  • انجام هماهنگی های لازم برای انجام سفرهای رسانه ای خبرنگاران به استان های کشور
  • رصد روزانه اخبار سازمان و تهیه بولتن خبری روزانه
  • رصد اخبار سازمان در شبکه های صدا و سیما
  • بررسی ظرفیت های خبری و تولیدی صدا و سیمای جمهوری اسلامی برای حضور سازمان در رسانه ملی
  • دریافت محورها و سوالات و هماهنگی حضور رییس سازمان و معاونان در برنامه های مختلف صدا و سیما
  • تشکیل دبیرخانه شورای درگاه سازمان، برگزاری جلسات و پیگیری مصوبات
  • تدوین دستورالعمل به روزرسانی درگاه الکترونیکی سازمان و نظارت بر فرایند به روزرسانی
  • تشکیل کار گروه محتوایی درگاه الکترونیکی سازمان با مشارکت نمایندگان معاونت های ستادی و واحدهای تابعه سازمان
  • بهره گیری از آخرین دستاوردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در انتقال اخبار و ارائه خدمات از طریق درگاه الکترونیکی سازمان
  • رسیدگی به پیام های مردمی واصله از طریق پست الکترونیکی درگاه الکترونیکی سازمان
  • به روزرسانی بانک شماره های تلفن همراه و پست الکترونیکی مخاطبان سازمان به صورت گروه بندی شده و ارسال مستمر پیام ها و سرخط اخبار از طریق پیامک و نامه های الکترونیکی
  • برنامه ریزی و برگزاری مراسم ها و برنامه های مناسبتی، مذهبی و ملی در داخل و خارج سازمان
  • برنامه ریزی، تمهید مقدمات و اعمال ملاحظات فرهنگی، تبلیغاتی و تشریفاتی در برنامه های رییس سازمان
  • انجام تمامی هماهنگی ها با واحدهای مرنبط به منظور برگزاری برنامه ها
  • مکاتبه با نهادها و دستگاه ها به منظور اخذ تسهیلات و امکانات
  • نظارت بر نصب بنر ، پوستر و آگهی ها و … و تبلیغات محیطی مراسم
  • هماهنگی با قاری، مجری و گروه های هنری برای حضور در برنامه ها
  • هماهنگی برای تامین هدایا، اقلام و … در برنامه ها
  • ثبت و ضبط تمامی مراسم ها و برنامه های سازمان (صوتی و تصویری)
  • پیاده سازی،تایپ، نمونه خوانی و ویرایش تمامی سخنرانی های ریاست سازمان
  • بهره برداری فعال از نمایشگر تلویزیونی سازمان
  • مدیریت سالن اجتماعات سازمان مرکزی
  • آرشیو برنامه ها و مراسم های سازمان به صورت موضوعی و طبقه بندی شده
  • سفارش تولید تیزرها، نماهنگ ها و وله های تصویری برای مراسم های مرتبط
  • مستندسازی چند رسانه ای رویدادهای سازمان و برنامه ریزی برای تولیدات مرتبط
  • مستندسازی چند رسانه ای رویدادهای سازمان و برنامه ریزی برای تولیدات مرتبط ارزیابی عملکرد استان ها و مرکز وابسته و انتخاب روابط عمومی برتر
  • برنامه ریزی برای برگزاری نشست های حضوری و مجازی رسیدگی به مسائل مردم با حضور رییس و معاونین سازمان
  • بهره برداری از سامانه ارتباطات مردمی و رسیدگی ۲۴ ساعته به تماس ها و مکاتبات مردم
  • اخذ پیشنهادات، انتقادات و تقدیرنامه های مردم و انعکاس به واحدهای مرتبط
  • ارجاع شکایات به دفتر بازرسی، رسیدگی به شکایات وکنترل عملکرد و سایر حوزه های مرتبط
  • استقرار میز خدمت و رسیدگی به مراجعات حضوری مردم
  • ارایه گزارش مستمر ادواری ارزیابی از نقاط ضعف و قوت، نارساییها، کمبودها و مشکلات به رییس و معاونین سازمان
  • تدوین تقویم رویدادهای فرهنگی سالیانه سازمان و ابلاغ آن

 

ایران به سبب موقعیت جغرافیایی و بیش از هفت هزار سال تمدن و فرهنگ و نیز تنوع فرهنگی در جغرافیای زیستی خود،یکی از شاخص ترین کشورها در حوزه میراث فرهنگی بشری است . میراث فرهنگی هر کشور از اساسی ترین ارکان تحکیم هویت، ایجاد خلاقیت و خودباوری ملی است.پژوهش در زمینه های مختلف آن موجب روشن شدن ابهامات تاریخی، شناخت ارزش­های حاصل از میراث طولانی جامعه و تسریع در شناخت ارزش های نهفته در میراث فرهنگی هر کشور می شود.

میراث فرهنگی دارای دو بعد متفاوت است :

میراث فرهنگی مادی: به آثاری گفته می شود که قابل دیدن و لمس کردن است، مثل بناهای تاریخی، اشیای موزه ای و …از این رو ابعاد مادی میراث فرهنگی از دیرباز به سبب ماهیت و ویژگی های صوری خود شناخته شده بودند، ارزش های آن کم و بیش در هر دوره مورد تأکید قرار گرفتند، تخریب آن محسوس و قابل دیدن بود و اهمیت بازسازی، حفاظت و نگهداری آن پیوسته آشکارا بوده است.
میراث فرهنگی معنوی: میراث فرهنگی معنوی گنجینه زنده بشری به شمار می رود و بازتاب مجموعه ای از فرآیندهای ذهنی است که در یک جامعه در دوره­های گوناگون تاریخی شکل می گیرد و با اصولی ثابت و قابل شناخت به خلاقیت های صوری و مادی منجر شده و پیوسته بازتابی از نیازها و نیز پاسخ به آن نیاز را در خود داراست.هنجارها و قانونمندی­های این مجموعه پیوسته به گونه­ای ناخودآگاه و روایی و سنتی از نسلی به نسل دیگر منتقل و آموخته شده و معیارهای ارزشی آن­ها همیشه مورد احترام جمعی قرار می­گیرد. مانند:
زبان: شامل گویش­های رایج، گنجینه نام ها؛
دانش سنتی: شامل فناوری سنتی ( معماری سنتی، طب سنتی، نجوم سنتی و …)
اساطیر: شامل باورداشت ها و اعتقادات تاریخ­روایی، آیین­ها و مراسم؛
فولکلور: شامل نمودهای روایی (قصه ها و ادبیات روایی) نمودهای موسیقایی (موسیقی سنتی، ترانه­ها و آوازهای سنتی)، نمودهایحرکتی (حرکات موزون، نمایش سنتی و ارزش­های سنتی، اشکال گوناگون نمایش­های آیینی، بازی­های سنتی) و نمودهای مادی (صنایع­دستی: طرح ها و نمادهای سنتی، نقاشی، کنده­کاری، مجسمه­سازی، سفال، موزاییک و کاشی، صنایع چوب، جواهرسازی، پوشاک، نساجی، فرش، سوزن­ کاری و …).

 

میراث فرهنگی و قانون
تا پیش از انقلاب مشروطیت، هیچ قانونی برای میراث فرهنگی تدوین نشده بود و «میراث فرهنگی» در افکار عمومی هیچ منزلتی نداشت.آشنایی ناصرالدین شاه در سفر به فرنگ با موزه­ها و بناهای تاریخی، تأثیر بسیاری بر او گذاشت. وی بعد از بازگشت از اولین سفر فرنگ در سال ۱۲۹۰ ق، دستور داد تا در ارگ سلطنتی موزه ای ایجاد کنند.این موزه را باید اولین موزه سلطنتی و دولتی دانست. این موزه در مقایسه با موزه­های اروپایی، جذابیتی برای او نداشت، دستور داد برای موزه جدید، عمارت قدیمی سمت شمال باغ گلستان را خراب و به جای آن مکانی مناسب برای موزه بسازند.بدین ترتیب تالار موزه، سرسرا، حوض خانه و ملحقات دیگر را ساختند.این ساختمان در سال ۱۲۹۹ ق به نام تالار سلام یا تالار تاج گذاری به اتمام رسید.اعتماد السلطنه درباره آثار این موزه می نویسد:«موزه همایونی مشحون از جواهر گرانبها، ظرایف نفایس اشیاء و آثار علمیه و مهمات حربیه قدیمیه و آلات و ادوات متنوعه و مصنوعات ازمنه سالفه و تمثیل نگارنده­های بیمثل روزگار و پرده های نقاشی­های مشهور و حاصل صناعی کارخانه های معروف و ظروف و چینی بلورآلات، مسکوکات قدیمیه با ضرب سلاطین معظم ایرانی و غیره» است.در سال ۱۳۱۶ ش ، بخش عمده ای از آثار این موزه در زمان پهلوی اول به خزانه بانک ملی انتقال داده شد.
در زمان مظفرالدین شاه، با بازگشت دانش آموختگان ایرانی از فرنگ، در سال ۱۳۱۵ «انجمن معارف» برای گسترش آموزش و پرورش به شیوه جدید تأسیس شد. این امر در گسترش فرهنگ تأثیر بسزایی گذاشت و دانش‌آموزان ایرانی با تاریخ سرزمین خود آشنا شدند.
در دوره مشروطیت نام وزارت علوم به «وزارت معارف» تغییر یافت. در سال ۱۳۲۸ق مجلس شورا «قانون اداری وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه» را تصویب کرد.
بعد از انقلاب مشروطیت نام وزارت علوم به «وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه» تغییر یافت و مجلس شورا «قانون اداری وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه» را تصویب کرد.
در سال ۱۳۲۷ ق مرتضی قلی خان صنیع الدوله به ریاست وزارت معارف و اوقاف منصوب شد.او نخستین کسی بود که در صدر مشروطیت به فکر تأسیس اداره ای با نام اداره عتقیقات جهت سرو سامان دادن به وضع اسفناک حفریات تجاری و آنچه از این راه نصیب دولت می شد،افتاد.ایام ریاست وی همزمان بود با کاوش های دومورگان فرانسوی در شوش. اندیشه های صنیع الدوله اما سرانجامی نیافت تا در زمان وزارت مرتضی خان ممتاز الملک و ابراهیم حکیمی در سال های ۱۲۹۵ و ۱۲۹۷ ش اداره عتقیقات یا باستان شناسی در ساختمان قدیم اداره معارف در شمال مدرسه دارالفنون زیر نظر ایرج میرزا جلال الملک تأسیس شد و نام موزه ملی به خود گرفت. در این موزه نمایشگاهی با ۲۷۰قلم شیء به نمایش گذاشته شد. در زمان پهلوی اول بعد از خرید ساختمان های عمارت مسعودیه برای وزارت معارف در سال ۱۳۰۴، آثار موزه ی ملی به تالار آیینه عمارت مسعودیه انتقال داده شد.
در سال ۱۳۰۴ به همت تعدادی از رجال فرهنگی، انجمن آثار ملی شکل گرفت و اساسنامه آن منتشر گردید. بر اساس مواد این اساسنامه دولت وقت در ۲۵ مهر ۱۳۰۶، آندره گدار فرانسوی را به عنوان مدیر باستان شناسی در ایران استخدام کرد. او در سال ۱۳۰۸ در ایران شروع به کار کرد. در ۱۲ آبان ۱۳۰۹ قانون عتقیقات به تصویب مجلس رسید. بر اساس ماده اول این قانون، کلیه آثار و ابنیه تا پایان دوره قاجار اعم از آثار منقول و غیر منقول، جزو آثار ملی محسوب می شوند. بر اساس همین قانون باید بخشی از آثار مکشوفه در حفاری های علمی و تجاری در موزه نگهداری شوند. در زمان وزارت علی اصغر حکمت، تأسیس موزه ای در تهران در میدان مشق به تصویب رسید و در سال ۱۳۱۳ ش، نقشه بنای موزه ایران باستان توسط آندره گدار آماده و در نهایت موزه ایران باستان در سال ۱۳۱۶ش ساخته و افتتاح شد.
در سال ۱۳۴۳ وزارت فرهنگ و هنر تأسیس و مدیریت های مختلفی در قلمرو میراث فرهنگی همچون اداره کل موزه ها، مرکز باستان شناسی ایران، دفتر آثار تاریخی، اداره کل موزه های سنتی، موزه ایران باستان، اداره کل بناهای تاریخی، سازمان حفاظت از آثار باستانی و… تشکیل شد.

پیروزی انقلاب اسلامی و انحلال وزارت فرهنگ و هنر
با پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، وزارت فرهنگ و هنر منحل و برخی از وظایف این وزارتخانه که ماموریت­های میراث فرهنگی داشتند به دو وزارتخانه انتقال داده شد؛ وزارت فرهنگ و آموزش عالی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
با توجه به فروپاشی حکومت سلطنتی، کاخ ­های سلطنتی به عنوان مراکز فرهنگی اعلام شدند. کارشناسان آثار تاریخی بر آن شدند تا با ثبت و ساماندهی آثار فرهنگی موجود در کاخ­ها، در­های آن را به روی مردم بگشایند.
واحدهای انتقال داده شده از وزارت فرهنگ و هنر به دو وزارتخانه بدین شرح است؛

    وزارت فرهنگ و آموزش عالی
اداره کل هنرهای سنتی
مرکز باستان­شناسی ایران
مرکز موزه مردم­شناسی
موزه ایران باستان
دفتر آثار تاریخی
سازمان ملی حفاظت از آثار باستانی

    وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
اداره حفاظت میراث فرهنگی شهرستان­ها
اداره کل موزه ­ها
اداره کل بناهای تاریخی
اداره کل کاخ­ها

 

در این دوره کاخ گلستان که بیش از انقلاب به اداره ­کل بیوتات سلطنتی تعلق داشت، به مرکز فرهنگی تبدیل و زیر نظر امور اقتصادی و دارایی قرار گرفت.

تشکیل سازمان میراث فرهنگی کشور
در تاریخ ۱۰/۱۱/۱۳۶۴ به موجب قانون، سازمان میراث فرهنگی شکل گرفت. براساس این قانون، به وزارت فرهنگ و آموزش عالی اجازه داده شد تا از ادغام ۱۱ واحد پراکنده در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نیز وزارت فرهنگ و آموزش عالی، سازمان میراث فرهنگی را به صورت سازمانی وابسته به خود تشکیل دهد. این قانون در روز پنجشنبه دهم بهمن ماه ۱۳۶۴در مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۶۴ به تایید شورای نگهبان رسید.

تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری
چنانچه آمد، سازمان میراث فرهنگی- براساس قانون، به وزارت فرهنگ و آموزش عالی سپرده شد. در سال ۱۳۷۲ شورای عالی اداری طی جلسه ۱۸/۱/۱۳۷۲ به پیشنهاد سازمان امور اداری و استخدامی کشور و به منظورهماهنگی و افزایش کارآیی و اثربخشی سازمان میراث فرهنگی کشور و تمرکز در مدیریت دستگاه­های فرهنگی، سازمان میراث فرهنگی کشور از وزارت فرهنگ و آموزش عالی منفک و به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ملحق شد براساس بند ۳ مصوبه مزبور، کلیه اختیارات و مسئولیت­های وزیر و وزارت فرهنگ و آموزش عالی در رابطه با موضوع وظایف اجرایی سازمان میراث فرهنگی به وزیر و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انتقال می­یابد.
همچنین به منظور حسن اجرای قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی مصوب مجلس شورای اسلامی و مطالعه و تحقیق در آثار باقی مانده از گذشتگان جهت معرفی ارزش­های نهفته در آنها با برخورداری از توان و اطلاعات علمی از طریق استفاده هرچه مطلوبتر از امکانات بالقوه و بالفعل، نیروی انسانی کارا، آزمایشگاه­ها ولوازم، کتابخانه و سایر وسایل پژوهشی موجود، سازمان میراث فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که در این اساسنامه به اختصار پژوهشگاه نامیده می­شود، تشکیل شد.
در جلسه علنی ۲۳ دی­ماه سال ۸۲ مجلس شورای اسلامی، سازمان­های میراث فرهنگی کشور و ایرانگردی و جهانگردی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی جدا و از ادغام آن­ها “سازمان میراث فرهنگی و گردشگری” با کلیه اختیارات زیر نظر رییس جمهور فعالیت خود را آغاز می کند. با تصویب این قانون وظایف حاکمیتی سازمان ایرانگردی و جهانگردی به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری منتقل و وظایف اجرایی و امور تصدی آن با همه امکانات، نیروی انسانی، اموال و دارایی­ها، تعهدات و اعتبارات در قالب یک شرکت دولتی با عنوان شرکت توسعه ایرانگردی و جهانگردی به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری وابسته شد. در این بخش به پیشینه گردشگری در ایران تا تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اشاره می کنیم:

تاریخچه گردشگری
گردشگری در سرزمین ایران از پیشینه‌های چند هزار ساله برخوردار است. در تمامی دوران باستان، تا قبل از اسلام مستندات تاریخی حکایت از گسترش شهرها، راه‌ها و اقامتگاه‌ها در سرزمین پهناور ایران دارد. آثار مکتوب‌ بر جای مانده حاکی از سفر یونانیان و رومیان به ایران است، اگرچه از سیاحانی که قبل از اسلام به ایران سفر کرده‌اند اطلاع دقیقی در دست نیست.
در قرون اولیه پس از اسلام، بعد از پشت سر نهادن یک دوره بحرانی، رویکرد ادبی، فرهنگی و علمی در ایران آغاز شد و از رونقی بی‌نظیر برخورداد گردید . شاعران و نویسندگان به گشت و گذار در سرزمین اسلامی پرداختند که حاصل آن سفرنامه‌هایی بود که اکنون بر جای مانده و از خلال آنها می‌توان با جغرافیا، فرهنگ و تمدن آن روزگار آشنا شد. از جمله معروفترین این جهانگردان می‌توان به ناصرخسرو قبادیانی شاعر، فیلسوف و سفرنامه‌نویس قرن پنجم اشاره کرد.
از سوی دیگر به تدریج و به ویژه طی قرون هفتم به بعد جهانگردان غربی نیز در پی سفر به شرق و از جمله ایران برآمدند. در همان دوران اقامتگاه‌هایی در ایران تأسیس شد که بسیاری از آنها همچنان بر جای مانده است. ایران در دوران صفویه و علی‌الخصوص در دوره شاه عباس اول به عنوان کشوری جذاب نظر بسیاری از جهانگردان اروپایی را به خود جلب کرد. به همین دلیل می‌توان دوره سلطنت شاه عباس اول تا انقراض سلسله صفوی را یکی از مهمترین ادوار توسعه جهانگردی در ایران به حساب آورد.
پس از دوران صفویه به دلیل ناآرامی‌ها و بی‌ثباتی تا سال‌ها سرزمین ایران دچار هرج و مرج پی در پی شد اما از اواسط دوران قاجاریه با ثبات تدریجی داخلی از یک سو و گسترش پدیده استعمار و رقابت بین کشورهای قدرتمند اروپایی سفر به ایران رازهای باستان‌شناسی و تاریخی بسیاری را در ایران گشود. سیر وسیاحت ایرانیان و میل آنها به گردشگری در اروپا از عصر مشروطیت رو به فزونی نهاد .
هر چند پس از انقلاب مشروطیت ورود گردشگران خارجی به ایران رو به تزاید گذاشته بود لیکن هیچ‌گاه گردشگری به عنوان صنعت به شکل امروزی که دارای تشکیلات منظم و قوانین و مقررات ویژه‌ای باشد و درآمدزایی نماید مورد توجه نبوده است. صنعت گردشگری در ایران از نیم قرن پیش به این طرف به منظور شناساندن مفاخر و تمدن ایران رسماً شکل گرفت و برای اولین بار از سال ۱۳۱۴ اداره‌ای در وزارت داخله( وزارت کشور) به نام « اداره سیاحان خارجی و تبلیغات» تأسیس شد که فعالیت آن محدود به چاپ نشریات و کتابچه‌های راهنمای گردشگری ایران بود. بعد از شهریور ۱۳۲۰، اداره مذکور جای خود را به « شورای عالی جهانگردی» داد که زیرنظر وزارت کشور بود و در نهایت در سال ۱۳۴۲ هیأت وزیران تأسیس « سازمان جلب سیاحان » را تصویب و این سازمان رسماً کار خود را آغاز کرد.
در سال ۱۳۵۳ با الحاق سازمان جلب سیاحان در وزارت اطلاعات این وزارتخانه به عنوان « وزارت اطلاعات و جهانگردی » تغییر نام یافت .
با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ « وزارت ارشاد اسلامی» از ادغام وزارتخانه‌های « اطلاعات و جهانگردی» و « فرهنگ و هنر» تشکیل شد و کلیه وظایف مربوط به امور سیاحتی، زیارتی ، ایرانگردی و جهانگردی در قالب معاونت امور سیاحتی و زیارتی در این وزارتخانه سازماندهی شد. سپس به موجب مصوبه شورای عالی اداری، کلیه وظایف و مأموریت‌های معاونت امور سیاحتی و زیارتی در وزارت ارشاد به ‌« سازمان ایرانگردی و جهانگردی » منتقل شد تا در قالب سازمان به فعالیت خود ادامه دهد.

تشکیل سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
با تصویب شورای عالی اداری در یکصد وسی امین جلسه مورخ ۱۶/۱/۸۵ به منظور تقویت و توسعه صنایع ­دستی کشور و ایجاد هماهنگی با سیاست­های توسعه صنعت گردشگری، سازمان صنایع ­دستی ایران با تمام وظایف، اختیارات، مسئولیت­های قانونی، دارایی­ها، تعهدات، اعتبارات، امکانات و نیروی انسانی از وزارت صنایع و معادن منتزع و در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ادغام و به “سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری” تغییر نام یافت. آنچه در پی می آید نگاهی به تاریخچه صنایع دستی در کشورمان تا قبل از ادغام است.

تاریخچه صنایع‌دستی
آنچه در گذشته‌ای دور، بخش تفکیک‌ناپذیری از زندگی روزمره مردم بوده: ظرفی که در آن می خورده، فرشی که بر آن پای نهاد، چراغی که از آن خانه‌اش را روشن می‌کرده در فرهنگ امروز میراث فرهنگی نام گرفته و با احترام از آن یاد می‌شود. در واقع آنچه امروزه در موزه‌ها به عنوان بخشی از میراث فرهنگی ما نگهداری می شود همان دست ساخته گذشتگانی است که از دوران باستان تا به حال با مصون ماندن از گزند روزگار به جای مانده و اکنون نماد و نشانه‌ای از فرهنگ، هنر و تمدن مردمانی است که آنها را ساخته‌اند.
پس از انقلاب صنعتی، به واسطه تولید انبوه و ارزان در عرصه‌های مختلف، صنایع‌دستی رو به کاهش و نابودی نهاد. وضعیت صنایع‌دستی ایران نیز از این قاعده مستثنی نبود، به همین دلیل در اواسط قرن نوزده میلادی، زمانی که هنرهای دستی ایران به واسطه ورود کالاهای اروپایی رو به نابودی نهاده بود، عده‌ای از ایرانیان به فکر احیاء و گسترش صنایع‌دستی افتادند.
در اواخر قرن ۱۹ چند روحانی و تاجر مانند مجدالاسلام کرمانی، سیدجمال‌الدین واعظ اصفهانی، میرزا نصرالله ملک‌المتکلمین و حاج محمد حسین کازرونی انجمنی برای پیشرفت مصرف تولیدات بومی در اصفهان افتتاح کردند. میرزا تقی‌خان امیرکبیر نیز تعدادی کارگاه محلی برای تولید لباس نظامی، پارچه، سرامیک ، ظروف بلور، درشکه و لوازم مختلف خانگی احداث کرد. با این حال تا پیش از انقلاب مشروطیت هیچ قانونی درباره صنایع‌دستی تدوین نشد. در سال ۱۳۲۸ هجری قمری، مجلس شورا « قانون اداری وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه» را تصویب کرد و بعد از انقلاب مشروطیت نام وزارت معارف به وزرات معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه تغییر کرد. اما پس از آن دوباره همه چیز به دست فراموشی سپرده شد تا اینکه در سال ۱۳۴۷ شمسی با تصویب هیات وزیران، مرکز صنایع‌دستی وابسته به وزارت اقتصاد وظیفه ساماندهی و هماهنگ نمودن وضعیت صنایع‌دستی کشور را به عهده گرفت.
در سال ۱۳۵۴ مرکز مذکور به دو بخش سازمان صنایع‌دستی و شرکت سهامی فروشگاه‌های صنایع‌دستی تقسیم و تحت نظر وزارت صنایع و معادن به فعالیت خود ادامه داد.
در سال ۱۳۶۰ مجدداً این دو بخش در یکدیگر ادغام و طبق اساسنامه جدید به صورت یک شرکت دولتی زیرنظر وزارت صنایع با عنوان سازمان صنایع‌دستی ایران قرار گرفت.
در دوران سازندگی در سال ۱۳۶۹ سازمان صنیایع‌دستی فعالیت‌های خود را در قالب ۱۰ شرکت منطقه‌ای در سراسر کشور ساماندهی کرد و امور بازرگانی سازمان نیز به شرکت‌های مذکور محول گردید.
در سال ۱۳۷۶، ۹ شرکت منطقه‌ای منحل گردید و یک شرکت به نام شرکت بازرگانی صنایع‌دستی کلیه فعالیت‌های بازرگانی و سازمان را برعهده گرفت.
در سال ۱۳۸۳ قانون تأسیس سازمان صنایع‌دستی ایران به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و نهایتاً پس از دگرگونی‌های فراوان در سال ۱۳۸۵ به عنوان یکی از معاونت‌های سازمان میراث فرهنگی به این سازمان پیوست.

روسای سازمان میراث فرهنگی، صنایع ­دستی و گردشگری از ابتدا تاکنون :

آقای دکتر مهدی حجت ۱۳۶۶ الی ۱۳۷۰
آقای دکتر اکبر زرگر ۱۳۷۱ الی ۱۳۷۳
آقای مهندس سراج­الدین کازرونی ۱۳۷۲ الی ۱۳۷۶
آقای مهندس سید محمد بهشتی ۱۳۷۶ الی ۱۳۸۳
آقای حسین مرعشی ۱۳۸۳ الی ۱۳۸۴
آقای اسفندیار رحیم مشایی ۱۳۸۴ الی ۱۳۸۸
آقای حمیدرضا بقایی ۱۳۸۸ الی ۱۳۹۰
آقای روح الله احمدزاده کرمانی ۱۳۹۰
آقای میرحسن موسوی ۱۳۹۰ الی ۱۳۹۱
آقای محمد شریف ملک­زاده ۱۳۹۱ الی ۱۳۹۲
آقای دکتر محمدعلی نجفی شهریورماه ۱۳۹۲ الی دی ماه ۱۳۹۲
آقای دکتر مسعود سلطانی فر دی ماه ۱۳۹۲ تاکنون

 

اسامی روسای پیشین سازمان صنایع دستی از سال ۱۳۶۹

حمید رضا مرتضایی
مهرداد وقوفی
حمیدرضا مرتضایی
حسین آروری
عبدالحمید خلیلی رحمانی
دانش منفرد
یدالله طاهر نژاد
عبدالحمید حاجی پور
علی یزدانی
حسین رضاخواه
سید مصطفی قاسمی
حسین هاتفی
تهمینه دانیالی
اسفندیار حیدری پور
محمدرضا رشید کردستانی
حسن صالحی مرام
امینی (معاونت سرمایه گذاری)
یحیی رحمتی
بهمن نامور مطلق

 

 

منابع
ریاضی، محمدرضا؛ «از موزه ایران باستان تا موزه ملی ایران»، مجله موزه ها،شماره ۳۰، بهار ۱۳۸۱.
«شناخت و حفاظت از میراث فرهنگی معنوی با نگرش به پیش نویس کنوانسیون میراث معنوی یونسکو»، ترجمه سعید عریان (با همکاری دفتر حقوقی سازمان میراث فرهنگی)، مجله موزه ها، شماره ۳۴، بهار ۱۳۸۲.
مجموعه قوانین، مقررات، آیین نامه ­ها و معاهدات سازمان میراث فرهنگی، صنایع ­دستی و گردشگری، به کوشش امید غنمی، یونس صمدی و سوسن چراغچی، انتشارات سازمان میراث فرهنگی، صنایع ­دستی و گردشگری

 

 

 

 

توجه

۱:براساس مصوبه مورخ ۲۷/۵/۱۳۹۴ شورای عالی میراث فرهنگی،صنایع دستی وگردشگری کشور کلیه بازدیدهای رایگان و نیم بها در ایام نوروز از ۲۵اسفند تا ۱۵فروردین لغو می باشد.

۲:براساس بخشنامه۲۷/۱۱/۱۳۹۴ صادره ازاداره کل موزه ها و اموال منقول فرهنگی،تاریخی کلیه بلیت های ویژه میهمان از درجه اعتبار ساقط است.

 

 

لیست بهای ورودی موزه ها و اماکن فرهنگی-تاریخی تحت پوشش اداره کل میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری
استان فارس

 

درجه ۱

درجه ۲

درجه ۳

بهای
ورودی
بازدیدکنندگان
داخلی۳۰.۰۰۰ ریال

بهای
ورودی
بازدیدکنندگان
داخلی۲۵.۰۰۰ ریال

بهای
ورودی
بازدیدکنندگان
داخلی۲۰.۰۰۰ ریال

بهای
ورودی
بازدیدکنندگان
خارجی ۲۰۰.۰۰۰ ریال

بهای
ورودی
بازدیدکنندگان
خارجی ۱۵۰.۰۰۰ ریال

بهای
ورودی
بازدیدکنندگان
خارجی ۸۰.۰۰۰ ریال

نام
محوطه/موزه

مجموعه
جهانی تخت
جمشید

موزه
حمام وکیل

موزه
سنگ هفت تنان

مجموعه
جهانی
پاسارگاد

موزه
پارس

نقش
رجب

موزه
تخت جمشید

تنگ
چوگان

موزه
بیشاپور

مجموعه
تاریخی-
فرهنگی
حافظیه

آتشکده
و قلعه دختر
فیروزآباد

موزه
نی ریز

مجموعه
تاریخی=
فرهنگی سعدی

موزه
کازرون

مجموعه
تاریخی-
فرهنگی ارگ
کریم خان

موزه
آب

نقش
رستم

موزه
لارستان

مجموعه
بیشاپور

 

 

 

 

باغ ارمباغ ارم****قلعه اژدها پیکرقلعه اژدهاپیکر لار
باغ جهان نماباغ جهان نماپارک ملی بختگانپارک ملی بختگان
باغ عفیف آبادباغ عفیف آبادشهر باستانی گورشهرگور فیروزآباد
باغ جنتباغ جنتآتشکده جهرم ( آتشکده قدمگاه ) – آرامگاه باربدآتشکده قدمگاه جهرم
باغ دلگشاباغ دلگشاآتشکده آذرخش دارابآتشکده آذرخش داراب
باغ چهل تنباغ چهل تنانکاخ اردشیر بابکانکاخ اردشیر بابکان
دروازه قرآندروازه قرآنسنگ‌نگاره کورانگونسنگ نگاره کورانگون
آرامگاه خواجوی کرمانیآرامگاه خواجوی کرمانیتنگ چوگان کازرونتنگ چوگان
موزه پارسموزه پارسشهر تاریخی بیشاپورشهر بیشاپور
ارگ کریم خان زندارگ کریمخاندریاچه پریشاندریاچه پریشان
بازار وکیلبازار وکیلآتشکده کازرونآتشکده کازرون
بازار مسگرهابازار مسگرهاباغ نظر کازرونباغ نظر کازرون
سرای مشیرسرای مشیرنرگس زارهای کازروننرگس زارهای کازرون
حمام وکیلحمام وکیلخانه زینت الملک
موزه گنجینه فارس
مسجد وکیلمسجد وکیلسد درودزنسد درودزن
موزه نارنجستان قوامموزه نارنجستان قوام
آبشار مارگون
آبشار مارگون
خانه زینت الملوکخانه زینت الملکپارک ملی بمو (شیراز)پارک حفاظت شده بمو
مسجد نصیرالملکمسجد نصیرالملکبهشت گمشده ( تنگ بستاک )تنگ بستانک
مسجد جامع عتیقمسجد عتیقپاسارگادپاسارگاد
شاهچراغشاهچراغشهر باستانی استخر(تخت طاووس)شهر استخر
موزه تاریخ طبیعی دانشگاه شیرازموزه تاریخ طبیعی دانشگاه شیرازروستای دشتکروستای دشتک
سعدیه ( آرامگاه سعدی )مجموعه فرهنگی-تاریخی سعدیتل باکونتل باکون
حافظیهمجموعه فرهنگی-تاریخی حافظ
نقش رجبنقش رجب
تخت جمشیدتخت جمشید
نقش رستمنقش رستم

مقاله

حجاب،گوهر ناب

 فواید حجاب  و عفاف

 

«یا ایها النبی، قل لازواجک و بنائک و نساء المؤمنین یدنین علیهنّّ من جلابیبهنّ ذلک ادنی ان یعرفن فلا یؤذین و کان الله غفوراً رحیماً؛ ای پیامبر به زنان و دختران خود و به زنان مؤمن بگو روسری های بلند بر خود بیفکنند، این عمل مناسب تر است، تا (به عفت و پاکدامنی) شناخته شوند و مورد آزار قرار نگیرند و خداوند آمرزنده ی مهربان است» . (۱) (سوره احزاب، آیه ی ۵۹)


مفهوم حجاب


حجاب ، در لغت به معنای مانع و پرده و پوشش آمده است. حجاب، به معنای پوشش اسلامی بانوان، دارای دو بعد ایجابی و سلبی است. بعد ایجابی آن، وجوب پوشش بدن و بعد سلبی آن، حرام بودن خودنمایی به نامحرم است و این دو بعد باید در کنار یکدیگر باشند؛ تا حجاب اسلامی محقق شود. گاهی، ممکن است یک بعد باشد ولی دیگری نباشد که در این صورت، نمی توان گفت که حجاب اسلامی محقق شده است.
اگر به معنای عام، هر نوع پوشش و مانع از وصول به گناه را حجاب بنامیم، حجاب می تواند اقسام متفاوتی داشته باشد، از جمله حجاب ذهنی، فکری و روحی، علاوه بر این، در قرآن از انواع دیگر حجاب که در رفتار خارجی انسان تجلی می کند، نام برده شده است، مثل حجاب و پوشش در نگاه که به مردان و زنان، در مواجهه با نامحرم توصیه شده است.
«
جلابیب» جمع جلباب، به معنای مقنعه ای است که سر و گردن را می پوشاند. (۲) و یا پارچه ی بلندی است که تمام بدن و سر و گردن را می پوشاند. (۳) مرحوم امین الاسلام طبرسی، در «مجمع البیان» ، در ذیل آیه می نویسد، «جلباب» عبارت از روسری بلند است که هنگام خروج از خانه، زنان به وسیله ی آن، سر و صورت خود را می پوشانند … مقصود این است که با روپوشی که زن بر تن می کند، محل گریبان و گردن را بپوشاند. با توجه به معانی جلباب و از جمله، این معنی که پارچه ی بلندی برای پوشیدن تمام بدن و سر و گردن است، در معنای امروزی، می توان پوشش «چادر» را با «جلباب» همانند و مشابه در نظر گرفت و از آن جا که در این آیه، به طور مشخص به استفاده ی زنان و دختران از جلباب اشاره شده است، می توان نتیجه گرفت که طبق فرموده ی رهبر معظم انقلاب اسلامی، چادر به عنوان یک حجاب برتر مطرح شده است.
پوشش، معرف شخصیت و عفت زن مؤمن است و موجب می گردد که افراد لاابالی جرأت نکنند به او جسارت کرده و به دید شهوت و هوسرانی به او بنگرند. این آیه، بیان می دارد: زنان مؤمن برای این که مورد آزار افراد هرزه قرار نگیرند، به گونه ای خود را بپوشانند که زمینه ای برای بی حرمتی به آنها فراهم نگردد.
خداوند در این فرموده اش، ابتدا فلسفه ی حجاب را تبیین می کند و با تهدید و زور، دستور حجاب را مطرح نمی کند و سپس، به بیان الگوی عملی پوشش، یعنی جلباب که پوشش خاص آن زمان بوده است، اشاره می کند. در اینجا، می توان نتیجه گرفت که برای ایجاد فرهنگ حجاب و پوشش مناسب در جامعه، باید ابتدا پایه های اعتقادی و بینش افراد را نسبت به این موضوع، محکم کنیم و این، یعنی نهادینه سازی باورهای درست و فرهنگ سازی دقیق. بنابراین، تهدید و اجبار، هیچ گاه به عنوان اولین راهکار، اثر بخش نخواهد بود.
این آیه، به پیامبر فرموده است که ابتدا، به زنان و دختران خود و بعد، به زنان مؤمن بگو که حجاب را رعایت کنند. یعنی، در امر به معروف، اول از خودی ها و نزدیکان شروع کنیم، سپس به سراغ دیگران برویم. همچنین در احکام الهی ، تفاوتی میان همسران و دختران پیامبر، با دیگر زنان وجود ندارد . احکام دینی، باید مورد توجه و استفاده ی همه قرار گیرد. (۴)
هر پدیده ای، آثار و پیامدهایی را به دنبال خواهد داشت. حجاب نیز، به عنوان یک راهکار عملی، آثار فردی و اجتماعی مختلفی را به دنبال خواهد داشت.

آثار و پیامدهای رعایت حجاب


الف- آثار فردی


در خصوص آثار فردی رعایت حجاب، می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
۱.
احترام به شخصیت زن، به واسطه ی رعایت حجاب، ۲. مصونیت ارتباطات زن با مردان غریبه، ۳. حفظ اعتقادات مذهبی برای افراد، ۴. حفظ عفت زن و جلوگیری از فساد و ناهنجاری.


ب – آثار اجتماعی


آثار اجتماعی رعایت حجاب فراوانند که برخی از آنها عبارتند از:
۱.
سلامت نسل جدید جامعه، ۲. پیشگیری از فساد اخلاقی، ۳. مبارزه با مظاهر بی دینی، ۴. حفظ کیان خانواده.
در این نوشتار، آیه ی ۵۹ سوره ی احزاب و نکات پیرامون آن را بررسی کردیم، اما در مورد انواع حجاب، با مطالعه ی کتب تفسیری و آیات قرآنی دیگر، مشخص می شود که انواع حجاب در قرآن، به سه بخش تقسیم شده است.

انواع حجاب قرآنی


  1. حجاب چشم


«
قل للمؤمنین یغضّوا من ابصارهم؛ ای رسول، به مردان مؤمن بگو تا چشم ها را از نگاه ناروا بپوشند» . (سوره ی نور، آیه ی ۳۰)
«
قل للمؤمنات یغضضن من ابصارهنّ؛ ای رسول، به زنان بگو تا چشم ها را از نگاه ناروا بپوشند» . (سوره ی نور، آیه ی ۳۱)


  1. حجاب در گفتار


نوع دیگر حجاب و پوشش قرآنی، حجاب گفتاری زنان در مقابل نامحرم است.
«
فلا تخضعن بالقول فیطمع الذی فی قلبه مرض؛ زنها که نازک و نرم با مردان سخن نگویید، مبادا آن که دلش بیمار (هوا و هوس) است، به طمع افتد» . (سوره ی احزاب، آیه ی ۳۲)


  1. حجاب رفتاری


نوع دیگر حجاب و پوشش قرآنی، حجاب رفتاری زنان در مقابل نامحرم است. به زنان دستور داده شده است به گونه ای راه نروند که با نشان دادن زینت های خود باعث جلب توجه نامحرم شوند.
«
و لا یضربن بارجلهنّ لیعلم ما یخفین من زینتهنّ؛ و آن طور پای به زمین نزنند که خلخال و زیور پنهان پاهایشان معلوم شود» . (۵) (سوره ی نور، آیه ی ۳۱)
از مجموع این مباحث، به روشنی استفاده می شود که مراد از حجاب اسلامی، پوشش و حریم قایل شدن در معاشرت زنان با مردان نامحرم، در خلال رفتارهای مختلف آنها، مثل نحوه ی پوشش، نگاه، حرف زدن و راه رفتن است.
بنابراین، حجاب و پوشش زن، به منزله ی یک حاجب و مانع در مقابل افراد نامحرمی است که قصد نفوذ و تصرف در حریم ناموس دیگران را دارند.
در انتها، این نوشتار را با بیان سخنانی از استاد شهید «مرتضی مطهری» که در تبیین فلسفه ی حجاب در اسلام، تلاش علمی فراوانی داشت، به پایان می رسانیم: «عده ای می گویند: چون حجاب، به معنی پرده است، اسلام خواسته است زن باحجاب باشد، یعنی همواره پشت پرده بوده و در عزلت و گوشه نشینی باشد، اما باید بدانیم آنچه درباره ی پوشش زن است کلمه «ستر» به کار می رود. پوشش زن، در اسلام آن است که در معاشرت با مردان، بدن خود را پوشانده و از جلوه گری، پرهیز کند» . (۶)

 

      

عفاف و حجاب در سیره حضرت زهرا (س)

 

روز ۲۱ تیر ماه به مناسبت یادآوری شهادت مروه شروینی در دادگاه آلمان که بیرحمانه به دست یکی از نژاد پرستان آلمانی در دفاع از حق خویش به شهادت رسید؛روز عفا ف وحجاب نام گذاری شد.از این روی مناسب است  نگاهی به عفاف وحجاب داشته باشیم.

عفاف و حجاب دو ارزش  اخلاقی در جامعه بشری بویژه جوامع اسلامی است که همواره در کنار هم و گاه به جای هم به کار رفته‌اند. با توجه به معانی ذکر شده، حجاب یک امر ظاهری و بیرونی است؛ یعنی در حقیقت پوشش ظاهری افراد، بویژه زنان را حجاب می‌گویند. اما «عفاف وحیا» ، یک حالت درونی است که انسان را از گناه وحرام باز می‌دارد و آثار آن در گفتار و کردار انسان نمود پیدا می‌کند. «حجاب» در حقیقت همان نمود «عفاف» در نوع پوشش است.

مسئله پوشش و حفظ عفاف خاص دنیای اسلام و حتی دنیای ادیان توحیدی نیست. براساس زمینه فطری، حتی جوامع اولیه و به دور از تمدن و مذهب هم آن را مورد توجه خود قرار داده اند.۱ ودر همه جوامع و ملل به
صورت های گوناگون، کم و بیش وجود داشته است، اما با آمدن اسلام این مسئله به عنوان یک حکم تکلیفی و ضروری برای زنان تعیین گردید.

بر مبنای دستورات اسلام هنگامی که زن پوشیده با وقار باشد ودر روابط اجتماعی جانب عفاف و پاکدامنی را رعایت کند، افراد مغرض، جرات نخواهند کردتا  وی شوند .۲ بر اساس فطرت وطبیعت انسانی، زنان از ازظرافت، لطافت و جاذبیت های خاصی برخوردار هستند که عمل ورفتار آن هامی تواند مردان، رابه سوی خود جذب کنند.هم چنان که در روایات آمده است: «المرئه ریحانه»۳  یعنی «زن هم چون ریحانه یا شاخه گلی، ظریف است»،اگر باغبان او را پاس ندارد، از دید و دست تعرض گلچین، مصون نمی ماند.

البته با بررسی آیات و روایات در می یابیم که رعایت  عفاف شامل مردان نیز می شودو نیز در لزوم رعایت عفاف، تفاوتی بین افراد زن ومرد وجود ندارد. ۴ اما به علت طبیعت وروحیه زنان،اسلام  برای آن که قدر و ارزش زن ها محفوظ باشد با مقرر داشتن حکم پوشش، زنان را از سهل الوصول بودن مصون داشته وبا حجاب محدوده مطمئن تری پیرامون او قرار داده است.۵ بنابراین برای سالم سازی جامعه باید به دنبال عفت عمومی باشیم تا حجاب آگاهانه گسترش یابدتاسلامت وامنیت اجتماعی در جامعه پایدارشود.

عفاف وحجاب در رفتار حضرت زهرا (س)

«عفاف و حجاب»  در رفتار فاطمه(س) نمود کاملی دارد که با افتخار می توان گفت که در میان زنان جهان  حضرت فاطمه ى زهرا (س) بسیار پاکدامن و عفیف بودند و در طول زندگى خویش،در خانه و خانواده و روابط اجتماعی  تجسم عینی حیا وعفاف  به حساب مى آمدند.

حضرت (س) اگرچه نمونه کامل یک زن مسلمان در تمام اوصاف و کمالات اسلامى به ویژه در حجاب و عفاف بود، ولى مسائل سیاسى و اجتماعى را نیز در مواقع حساس نادیده نمى گرفت،ودر صورت لزوم در اجتماع حضور می یافت وبه مبارزه می پرداخت وحتی در مجامع عمومى وخصوصی به مناظره نشست وبه روشنگری پرداخت، ولى در عین حال هرگز از پرده حجاب کامل و عفاف لازم بیرون نرفت.

حضرت زهرا(س) درتمام ابعاد بهترین سرمشق والگوی عملی برای جامعه امروز وفردا است. یعنی جامعه باید وضعیت عفاف و حجاب فاطمه(س)  را مورد مطالعه و بررسی قرار دهد و به همان صورت عمل نماید. صدیقه طاهره وقتی وظیفه ایجاب می‌کند که سخن بگوید، با قاطعیت تمام سخنرانی می‌کند و آنجا که دیگر داعی ندارد برای اینکه با نامحرم بنشیند، مجلس را ترک می‌کند مراعات حفظ حریم حجاب به قدری دقیق و ظریف است، که ضروری است برای حفظ امنیت و ارتباطات اجتماعی و سلامت جامعه همگان در این مورد با نظر دقیق بنگرند.

 

 

 

مهمان نوازی فاطمه زهرا(س)

در دیدگاه اسلام معاشرت های اجتماعی درقالب دوستانه وصله رحم همواره مورد تاکید قرار گرفته است؛این ارتباط های اجتماعی امری غیر قابل اجتناب است .در سیره فاطمی نوع این ارتباط و رفت وآمدها رامشاهده می کنیم با این تفاوت که حضرت زهرا(س) در معاشرت ها حیا وعفاف را همراه باححاب و پوشش مناسب رعایت
می کردند.

مهمان نابینا

حضرت زهرا (س)  چنان حیا و عفاف را به عنوان یک این فضیلت ارزشی وکمال گرایانه  که مورد خواست و رضایت خداونداست را سرلوحه ى رفتار خویش قرار داده بود که از همه ى نامحرمان حتى از مردان نابینا نیز خود را مى پوشاند.

در روایت هاآمده است که مردی نابینا پس از اجازه گرفتن، وارد منزل امام علی(ع) شد. پیامبر(ص) مشاهده کردند که حضرت زهرا(س) برخاست، فرمودند: «دخترم! این مرد نابیناست.»قالت فاطمه(س): اِن لَم یَکُن یَرانِی فَانّی أرَآهُ وَ هُوَ یَشُمُّ الرِّیحَ؛پدر، اگر او مرا نمی‏بیند، من او را می‏نگرم! اگر چه او نمی‏بیند؛ اما بو را استشمام می‏کند!» ۷

رسول خدا پس از شنیدن سخنان دخترش فرمود: «شهادت می‏دهم که تو پاره تن من هستی.»۸

از این حدیث استفاده مى شود که دختر عالى قدر رسول خدا تا چه میزانى شرم و حیا داشت و چقدر از مردان بیگانه دورى مى جست؟ و تا ضرورتى نبود از کنار مردها نمى گذشت، هرچند تاریخ اذعان دارد که فاطمه (س) در مواقعی که لازم بود به میان جامعه آمده و سخنرانى کرده است.در این حدیث بیان حیا وعاف فاطمی مطرح است که از نظر روانشناسی نوع برخورد وحیا  وعفاف حضرت راکاملا نشان می دهد.

 

پوشش ساده

درسیره فاطمی عفاف و حجاب ،اصل غیر قابل تغییر است .هدف رعایت  پوشش  مورد نظر اسلام است که باساده ترین پارچه هم می توان عفاف وحجاب را داشت.در زندگی حضرت زهرا(س) تجمل و تبرج امری مذموم است که در اسلام ترد شده است.فاطمه(س) که دختر پیامبر(ص) و همسر علی (ع) است ،می توانست از
پارچه های زربفت و حریر ،نوع پوشش خود راانتخاب کند؛اما تاریخ اذعان دارد که فاطمه(س)در نهایت سادگی وخضوع چادری برسر داشت که شاید زنان دیگر مدینه هرگز چنین پوششی نداشتند.

اما از دیدگاه فاطمی نفس وجود حجاب  وحفظ آن در جامعه است که بتواند سرمشقی برای پایین ترین زندگی مردم هم باشد ؛که حجاب و عفاف مخصوص  سران یا عامه مردم نیست بلکه همه ی مردم در هر سطحی(فقیر یا ثروتمند) باید آن رارعایت کنند ،حتی اگر این چادر ،چادری وصله دار باشد.

پوشش زاهدانه حضرت زهرا(س) به این علت بود که با ساده زیستی خود زنان راازغلتیدن در دام تجمل ها و
تبرج ها ،بازدارندو در مرحله عمل ،ارزش ها و منزلت انسان را در تعالی روحی ومعنوی اثبات کنند. هم چنان که مقام معظم رهبری درخصوص ساده زیستی زهرا(س)ودرس گرفتن ازآن فرمودند:«ساده زیستى دختر پیامبر(ص)  یک نمونه براى زنان امروز جامعه مااست. ما روحیه مصرف گرایى را کنار بگذاریم و در زندگى به حد لزوم اکتفا کنیم و از افراط بپرهیزیم و آرزوهاى حقیر و کوچک را فداى ارزش هاى بزرگ بکنیم، نمونه کامل آن را در زندگى فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ مى توان در تاریخ مشاهده کرد.»۱۱

درخصوص چادرساده صدیقه طاهره از سلمان نقل شده است:« روزی حضرت فاطمه(س) را دیدم که چادری وصله‏دار و ساده بر سر داشت.در شگفتی ماندم و گفتم عجبا! دختران پادشاهان ایران و قیصر روم بر کرسی‌های طلایی می‏نشینند و پارچه‏های زربفت به تن می‏کنند، وه که این دختر رسول خداست! نه چادرهای گران قیمت بر سر دارد و نه لباس‌های زیبا!!

فاطمه(س) پاسخ داد: قالت: «یا سَلمانُ! اِنَّ اللهَ ذَخَّرَ لَنا الثِیّابَ وَ الکَراسِیَّ لِیَومٍ آخِرٍ.»۱۲

«ای سلمان! خداوند بزرگ، لباس‌های زینتی و تخت‌های طلایی را برای ما در روز قیامت ذخیره کرده است.»۱۳

اصل وتکلیف پوشش در اسلام امری موکد است ،در برخی آیات، قرآن زنان را مکلف می کند ، جاذبه ها و زینت های ظاهری و باطنی خود را آشکار نکنند ، مگر آنچه نمایان است .۱۴ آنها باید پوششی مناسب که تمام گردن و سینه و اندام ها و زینت های پنهان آنها را مستور کند داشته باشند که موجب تهیج شهوت مردان نگردد و موجب آزار و اذیت خود توسط افراد بیمار دل را فراهم نکنند. ۱۵کردار و راه رفتن آنها نیز باید به دور از
جلوه گری، خودنمایی و جلب توجه باشد .

در نظام مقدس اسلام ، این امور کاملاً حکیمانه و به مصلحت زن و اجتماع وضع گردیده است.با دقت در سیره حضرت زهرا (س)آن اسوه به تمام معنا در می یابیم که ایشان آیینه تمام نمای حجاب وعفاف اسلامی است وهدف پوشش زن بوده است نه تبرج و خودنمایی بالباس های زینتی و…!!

 

این روایت ها بر این نکته تاکید داردحجاب در اسلام هرگز مانع حضور زنان درعرصه جامعه و فعالیت های فرهنگی واجتماعی ومانع رشد استعدادهای علمی و توانایی های زنان نیست؛بلکه می خواهد این حضور در حریم امن اجتماعی عمل شودوبیان می دارد که حجاب  احترام وعزت ایجادمی کند. واعتبار معنوی حضرت زهرا(س) بقدری بود که شمعون یهودی باکمال رضایت واحترام ،چادروصله دارحضرت را می گیرد و دربرابراین عظمت روحی وایثارحضرت زهرا(س)سربرسجده می گذاردو مسلمان می شود.

نتیجه

احکام و دستوراتی که اسلام در سیره معصومین و حضرت زهرا(س)الگوی عملی جوامع  قرار داده،همه و همه بیانگر توجه دقیق و موشکافانه اسلام نسبت به سلامت جامعه و فرد می باشد.در روابط اجتماعی عفاف وحجاب رمز بهداشت وسلامت روانی جامعه است ویکی از ارزش‏های والای انسانی و اسلامی که سرچشمه ارزش‏های دیگر، و موجب آثار درخشان معنوی است، که می‏توان آن ها را از پایه‏های اخلاق و صفت کلیدی برای عقب زدن رذایل  در روابط اجتماعی و سوق دهنده به سوی تکامل و درجات عالی و کمالات متعالی زنان ومردان در جامعه دانست.

در بین مسائل مختلف اخلاقی واجتماعی خانواده ،رعایت عفاف وحجاب زنان و  مردان، ونحوه
ارتباط های اجتماعی  از مسائل مهمی است که متاسفانه امروز در جوامع با  تهاجم و شبیه خون فرهنگی مورد  غفلت و تسامح و تساهل  قرار گرفته است وبنیان خانواده واجتماع را مورد هجمه قرار داده است.وضعیت موجود در روابط اجتماعی و خانوادگی نشان می دهد که نوعی انحراف از فطرت  زنان ومردان  ایجادشده است  که ماحصل آن گامی به سوی بی بند و باری و فساد در روابط اجتماعی است.

جهت حل معضلات ومشکلات اجتماعی نیازبه الگوی عملی برای زنان ومردان است که با پیروی ازاین الگو وهمانند سازی می توانند مسیرهدایت وسعادت وآرامش را به دست آورند.با توجه به وضعیت عفاف وحجاب در جامعه امروزوآشنایی با سیره فاطمه(س) والگوگیری در گفتار ورفتار ورعایت عفاف در روابط اجتماعی ،بسیار ضروری وحیاتی است.

شناخت ومعرفت فاطمی نشان می دهد که درسیره  وروش آن حضرت حفظ ححاب وعفاف اصلی  مهم است که هرگز مانع فعالیت های اجتماعی  نمی شود؛بلکه بی مبالاتی درحفظ ورعایت عفاف وحجاب و خودنمایی وتبرج و اختلاط بی جادر معاشرت ها ممنوع ومذموم است.واین که حکم عفاف وحجاب برای شناخته شدن زن به عفاف و پاکی و امنیت او از آزارواذیت های اجتماعی  الزامی شده است. اسلام می خواهد باتدبیرودرایت زن ومرددر روابط اجتماعی با هم مرتبط باشند تا نگاه انسانی و بستر تکاملی در جامعه فراهم شود وجسم ها در دید قرار
نگیرد ،بلکه معرفت و انسانیت وارزش هادر معاشرت ها حاکم شود.

 

استان فارس ۱۰۰ شهر، ۸۳ بخش و ۲۰۴ دهستان را دربرگرفته است. این استان با مساحتی بالغ بر ۱۲۲۶۰۸ کیلومتر جمعیتی برابر با ۴۸۵۱۲۷۴ نفر را در خود جای داده و چهارمین استان بزرگ کشور به حساب می‌آید.

نام استان فارس در کتیبه‌های هخامنشی به صورت پارسه و در نوشته‌های یونانی به شکل پرسیس آمده است. از شهر‌های تاریخی استان فارسمی‌توان به استخر، به‌آمد کباد و بیشاپور اشاره کرد. ویرانه‌های شهر بیشاپور هم‌اکنون در ۲۰ کیلومتری شهر کازرون قرار دارد.

بادام کوهی، بنه، بلوط، شیرین‌بیان، گل‌گاوزبان، کتیرا، آنغوزه و گون از مهم‌ترین گونه‌های درختی، دارویی و صنعتی استان فارس به شمار می‌آیند. این استان مکان مناسبی برای رشد و نمو گیاهانی، چون زالزالک، گلابی وحشی، ارس و انجیر وحشی به حساب می‌آید.

گفتنی است؛ از مهم‌ترین باغ‌های استان فارس می‌توان به باغ ایلخانی، باغ تکیه هفت‌تنان، باغ جنت، باغ جهان‌نما، باغ دلگشا، باغ سلطان‌آباد، باغ سنقری، باغ قوام، باغ گلشن، باغ ناری، باغ نظر، باغ اقبال‌آباد، باغ کچل پادشاه، باغ عفیف‌آباد، باغ ارم و باغ نوابی اشاره کرد.

استان فارس زیستگاه جانورانی، چون خرس قهوه‌ای، پلنگ، گراز، گوزن، قوچ، گربه وحشی، سنجاب، گور ایرانی، آهو، کفتار، گرگ، اردک، پلیکان، درنا، غاز، کبک، فلامینگو، دارکوب، تیهو و هوبره است. این استان مناطق حفاظت شده‌ای، چون ارژن، هرمود، میان‌جنگل و پارک ملی بمو را در خود جای داده است. این مناطق حفاظت شده زیستگاه مناسبی برای ۱۱۲ گونه جانوری، ۶۹ گونه پرنده، ۲۱ گونه پستاندار، ۱۹ گونه خزنده و ۳ گونه دوزیست هستند.

کوروش بزرگ، خسروپرویز، خشایارشا، آریوبرزن، باربد، سلمان فارسی، سعدی، حافظ، قوام‌الدین شیرازی، ملاصدرا، آیت‌الله سید عبدالحسین دستغیب شیرازی، آیت‌الله میرزای شیرازی، شهربانو، قاآنی، کریم‌خان زند، وصال شیرازی، عباس دوران، نصرالله مردانی و سیمین دانشور از مشاهیر استان فارس هستند. نقش برجسته کورانگون، تل باکون، تل زهاک، تخت جمشید، نقش رجب، پاسارگاد، آتشکده کازرون، دارابگرد، قلعه اژدهاپیکر، آرامگاه حافظ، آرامگاه سعدی، دروازه قرآن، ارگ کریم‌خان، حمام وکیل، سرای مشیر، بازار وکیل، موزه پارس، غار سنگتراشان و نقش رستم از جاذبه‌های گردشگری استان فارس به شمار می‌آیند.

از جاذبه‌های گردشگری دیگر این استان می‌توان به شاهچراغ، مسجد عتیق، آبشار مارگون، باتلاق گور بهرام، دریاچه مهارلو، دریاچه دشت ارژن و تنگ براق اشاره کرد.

یادآور می‌شود؛ گردشگرانی که به استان فارس سفر می‌کنند می‌توانند از پارک‌ها و گردشگاه‌های قلعه بندر، فهلیان، بک‌بک، استهبان، چاه‌مسکی، هفت‌برم، شهید، دیمه میل، سبزپوشان، رکن‌آباد، بهشت گمشده، خرمن‌کوه و تنگ تیزاب بازدید کرده و ساعاتی در این گردشگاه‌ها تفریح کنند.

 

شهرستانهای استان فارس بر پایه سرشماری سال های۳۹۰  و ۱۳۹۵ خورشیدی (به ترتیب جمعیت سال ۱۳۹۵):

ردیفشهرستانمرکزجمعیت سال ۱۳۹۰جمعیت سال ۱۳۹۵
۱شیرازشیراز١٬٧٠٠٬۶٨٧۱٬۸۶۹٬۰۰۱
۲مرودشتمرودشت٣٠۷٬۴٩٢۳۲۳٬۴۳۴
۳کازرونکازرون۲۵۴٬۷۰۴۲۶۶٬۲۱۷
۴جهرمجهرم۲۰۹٬۳۱۲۲۲۸٬۵۳۲
۵لارستانلار۲۲۶٬۸۷۹۲۱۳٬۹۲۰
۶فسافسا۲۰۳٬۱۲۹۲۰۵٬۱۸۷
۷دارابداراب١٨٩٬٣۴۵۲۰۱٬۴۸۹
۸فیروزآبادفیروزآباد١١٩٬٧٢١۱۲۱٬۴۱۷
۹ممسنینورآباد١١۶٬٣٨۶۱۱۷٬۵۲۷
۱۰نی‌ریزنی‌ریز١١٣٬٧۵٠۱۱۳٬۲۹۱
۱۱آبادهآباده۹۸٬۱۸۸۱۰۰٬۸۳۱
۱۲اقلیداقلید٩٣٬٩٧۵۹۳٬۷۶۳
۱۳لامردلامرد٨٣٬٩١۶۹۱٬۷۸۲
۱۴سپیداناردکان٨٩٬٣٩٨۹۱٬۰۴۹
۱۵کوارکوار٧٧٬٨٣۶۸۳٬۸۸۳
۱۶زرین‌دشتحاجی‌آباد۶٩٬۴٣٨۷۳٬۱۹۹
۱۷قیر و کارزینقیر۶۵٬٠۴۵۷۱٬۲۰۳
۱۸استهباناستهبان۶۶٬١٧٢۶۸٬۸۵۰
۱۹مُهرمُهر۵٩٬٧٢٧۶۴٬۸۲۷
۲۰خرامهخرامه۶١٬۵٨٠۵۴٬۸۶۴
۲۱گراشگراش۴٧٬٠۵۵۵۳٬۹۰۷
۲۲خرم‌بیدصفاشهر۵٠٬٢۵٢۵۰٬۵۲۲
۲۳بواناتبوانات۴٨٬۴١۶۵۰٬۴۱۸
۲۴فراشبندفراشبند۴٢٬٧۶٠۴۵٬۴۵۹
۲۵رستممصیری۴۶٬٨۵١۴۴٬۳۸۶
۲۶ارسنجانارسنجان۴١٬۴٧۶۴۲٬۷۲۵
۲۷خنجخنج۴١٬١٣٣۴۱٬۳۵۹
۲۸سروستانسروستان۴٠٬۵٣١۳۸٬۱۱۴
۲۹پاسارگادسعادت‌شهر٣١٬۵٠۴۳۰٬۱۱۸

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۸مرداد

روز
بزرگداشت
شیخ شهاب دین
سهروردی

 

۷مرداد

روز تجلیل از
امامزادگان
و بقاع
متبرکه-

جشن مردادگان

 

۶مرداد

روز ترویج
آموزش های
فنی و حرفه ای

 

۵مرداد

سالروز
عملیات
افتخارآفرین
مرصاد۱۳۶۷

 

۳
مرداد

ولادت امام
رضا(ع)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱۴مرداد

روز
صدور فرمان
مشروطه

(۱۲۸۵)

 

۱۴مرداد
روز
حقوق بشر
اسلامی

 

۱۲ مرداد
روز
فرهنگ
پهلوانی و
ورزش
زورخانه ای

 

۹ مرداد
روز
اهدای خون

 

۸ مرداد
روز
بزرگداشت
حضرت
احمدابن
موسی حضرت
شاهچراغ
علیه السلام

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۲۲مرداد
روز
تشکل ها و
مشارکت های
اجتماعی

 

۲۱مرداد
شهادت
امام محمد
نقی علیه
اسلام(جوادالائمه)

 

۲۱مرداد
روز
حمایت از
صنایع کوچک

 

۱۷مرداد
روز
خبرنگار

 

۱۶ مرداد
روز
تشکیل جهاد
دانشگاهی(۱۳۵۹)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۲۸
مرداد

سالروز
فاجعه رکس
آبادان

 

۲۸مرداد

شهادت امام
محمدباقر(ع)

 

۲۶مرداد
آغاز
بازگشت
آزادگان
سرفرازبه
میهن (۱۳۶۹)

 

۲۳مرداد

روز
مقاومت
اسلامی

 

۲۲مرداد

روز جهانی چپ
دست ها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۳۱مرداد

عیدسعیدقربان

 

۳۰مرداد

بزرگداشت
علامه مجلسی

 

۳۰
مرداد

روزجهانی
مسجد

 

۳۰
مرداد

روزعرفه

 

۲۸
مرداد

سالروز
کودتای۲۸
مرداد۱۳۳۲