حجاب از دیدگاه پیامبر اعظم (ص)

حجاب از دیدگاه پیامبر اعظم(ص)



پس از پیروزی انقلاب اسلامی پیش بینی می شد جامعه به ارزشهای والای انسانی که اسلام بیانگر آن است روی آورده و عظمت از دست رفته خود را باز یابد . اگر چه بسیاری از آداب و سنتهای مبتذل غرب را کنار گذاشته وبسیاری ازافراد جامعه بدنبال تحول بعد از انقلاب اسلامی ، به خود انسانی خویش باز گشتند ؛ اما افرادی هم وجود دارند که ارزشهای مطرح شده انقلاب اسلامی را به تمسخر گرفته و در حسرت مبتذلات غربی و شرقی آه می کشندو اصرار دارند که با همان روش خود را بیارایند و در اجتماع ظاهر شوند . بعد از گذشت چند سال از پیروزی انقلاب اسلامی ، آیا وقت آن نرسیده که اینان نیز به خود آمده و به حقایقی که رنجیراسارت شهوت را پاره کرده طوق بردگی و بیگانه پرستی و هوای نفس را از گردنها  بیرون فرو می نهد روی آورند ؟  آیا وقت آن نرسیده که اینان از اسارت بی حجابی ، بی عفتی ، و بی حیایی رها شده و تسلیم شرع و عقل شوند ؟

در این مقال برآنیم که مسئله مهم حجاب را از دیدگاه عقل و شرع و از رسول اعظم (ص) مطرح سازیم تا کسانی که متعبد به تکالیف  شرعی هستند برهان شرعی و عقلی آن را بدانند و آنانی که ارجی به اسلام نمی گذارند به ندای عقل پاسخ گفته و به حجاب  که حافظ و پاسدار ارزشها و اصالتهای اسلامی یک زن است روی آورند .


تعریف حجاب


حجاب عبارتست از این که زن،خود را از نامحرم بپوشاند ، بگونه ای که اگر پشت پرده قرار می گرفت  عضو و برآمدگی ای از او دیده نمی شد و جلب توجه نمی کرد و منظور از ستر که در کتب فقهی ذکر شده همین است .

حجاب از دیدگاه عقل و شرع

بدون تردید آنچه در فقه اسلام بیان شده است گزاف و بی حساب نیست . بلکه تابع مصالح و مفاسدی است که در متعلق هر حکمی وجود دارد . حرمت شراب ، دروغگویی ، خیانت در امانت ، و….به جهت مفاسدی است که در آنها وجود دارد . و وجوب نماز ، روزه ، حج ، زکات ،و….به دلیل مصالحی است که در آنها موجود می باشد .  همچنین واجب بودن حجاب و پوشانیدن بدن بیهوده نبوده ، بلکه به اقتضای مصلحت فردی ، اجتماعی ، سیاسی و فرهنگی بوده که مورد توجه خدای متعال نیز قرار گرفته است و امر بدان تعلق گرفته است . همچنانکه ترک آن دارای مفاسدی است که ملاک نهی از طرف شارع بوده و مورد نهی قرار گرفته است.

لازم به ذکر است که عقل به لحاظ محدودیت و بدان جهت که در محاصره غرایز ، احساسات ، خواسته های نفس  و…قرار گرفته است ، قادر نیست به همه مصحتها و مفسده ها پی برده و علت حقیقی واجب ، مستحب ، حرام ، مکروه و مباح بودن احکام را کشف کند . اگر چه به نحو جزئی آن هم در برخی از احکام چنین کشفی دارد و اغلب آنچه به عنوان فلسفه احکام از دید عقل بیان می شود به عنوان حکمت است نه علت.

برهان عقلی حفظ حجاب

حکم عقل در مورد حفظ حجاب دو گونه است :

۱- خدا امر فرموده است که زن خود را از نا محرم بپوشاند . آیاتی از قرآن بیانگر امر فوق است و از آنجا که خدا مالک انسان است ، عقل حکم به اطاعت از مالک و مولا می کند . پس زن باید بنا به حکم عقل که امر به اطاعت از فرمان خدا می کند ، خود را از نامحرم بپوشاند . این دلیل برای زن مسلمان متعبد بسیار عالی است؛ او در مقابل این دلیل خاضع است هر چند ممکن است به معیار وجوب حجاب و حرمت بی حجابی توجه نداشته باشد .

۲- حکم دیگر عقل درباره پوشش صحیح ، حکم استقلالی است . بدین معنا که به حکم شارع توجه نداشته باشد و خود به این حقیقت نائل شده است که : بر زن لازم است حجاب داشته باشد . عقل برای حکم خودش مقدماتی را فراهم می کند و پس از روشن شدن مقدمات به نتیجه گیری می پردازد .


برهان استقلالی برای حفظ حجاب

انسان عاقل با ترک شهوت رانی و هرگونه وابستگی نادرست شهوی است که به کمال می رسد .

ترک پوشش کامل محرک شهوت است و باعث حاکمیت غریزه  برعقل و مانع رشد و کمال انسانی است و هر چیزی که مانع ظهور انسانیت  باشد ، باید کنار گذاشته شود . اما حفظ حجاب ، جلو بسیاری از تحریکات شهوی و هوی و هوس را خواهد گرفت  و ارضای غریزه را در کانال قانونی آن هدایت خواهد کرد. لذا به حکم عقل هر چیزی که شرط لازم برای کمال و رشد می باشد ، باید اجرا شود . پس حفظ حجاب به عنوان شرط لازم عفت و حیا و نابودی فحشا باید رعایت شود .

سؤال :این که ترک پوشش عامل و رعایت صحیح و کامل حجاب شرط لازم باری منع حرکتهای جنسی است ،  چگونه برای عقل روشن شده است ؟

پاسخ : عقل برخی از ابزار کارش را در بعضی از موارد به واسطه تجربه بدست می آورد نگاهی به جوامع به اصطلاح پیشرفته و کشورهای در حال توسعه بیندازید ؛ خیلی دور نروید : قدری به عقب برگردید (رژیم گذشته ) و نظری به شمال تهران ، خیابان لاله زار ، گمرک و… بیندازید و یک سری هم به کنار دریا بزنید !!! نه خیلی لازم نیست به عقب برگردید : همین الان یک نگاه عمیق به خانواده های لا ابالی و بی حجاب یا بد حجاب بکنید همه چیز برایتان روشن خواهد شد .


حجاب از دیدگاه شرع و منظر رسول اعظم (ص )


قبل از بیان دیدگاه شرع ، این مطلب قابل ذکر است که دین رابطه مستقیم با دستگاه عقلانی انسان داشته و بعد حیوانی و نباتی انسان قابلیت پذیرش مذهب را ندارد .

آنان که از بعد حیوانی به دین می نگرند ،میل و رغبت به دینداری  ندارند ، زیرا آزادی غرایز ( غریزه جنسی ، غضب ، خواسته های تن و( …. در نفی دین است . آنچنانکه رهایی عقل و حریت آن در پرتو دین و آنجا تکالیف  و وظایف دینی است . آنانکه از پشت عینک غرایز به مسائل دینی می نگرند و آنها را تجزیه و تحلیل می کنند ، انسان را اسیر می بینند  این یک حقیقت است که دین بعد حیوانی انسان را به بند می کشد و کنترل می کند ؛ ارضای  خواسته های آن را از راه های غیر شرعی  حرام می داند . اغلب آنهایی که انتقاد به مسائل دینی دارند و آنها را قابل اجرا نمی دانند ، برای همین است که حقایق مذهبی را در دستگاه خواسته های حیوانی تحلیل می کنند .

رسول گرامی اسلام (ص) فرمود : « انما یدرک الخَیرُ کُلُهُ با لعقلِ وَ لا دینَ لِمن لا عقلَ لَهُ .»

تمام خیر ، منحصراً در عقل قابل درک است و هرکس که عقل ندارد دین ندارد .

این حدیث مؤیدی قوی برای اثبات مطلب فوق است که انسان تنزل یافته در مرحله حیوانیت دین ندارد ، زیرا دین در مرحله عقل مطرح می شود .

نتیجه اینکه : ما باید دین را از دیدگاه عقل بررسی کنیم نه از پشت عینک هواهای نفسانی . تأکید مذهب بر حجاب نیز باید از همین دیدگاه ارزیابی شود و الا فریاد بعد  شهوانی این است که :

چادر از سر زن بردارید بگذارید زن عریان به خیابان بیاید و مانع تمتعات زن از مرد و مرد از زن نشوید .


پوشش اسلامی از منظر شرع

«یا ایُّها الذین قُل لِأزواجکَ  وَبَناتِکَ وَ نُِاءالمؤمنینَ عَلَیهِنَّ من جَلابیبِهِنَّ ذلکَ اَدنی اَن یعرفنَ فَلا یؤذَینَ وَکان اللهُ غشفوراً رَحیماً » ای پیامبر به زنان و دختران خود و به زنان مؤمنین بگو تا   خود را بوسیله جامه ای که تمام بدن آنها را فرا گیرد بپوشانند به نحوی که جایی از بدنشان در منظر و دید نامحرمان نباشد . این نزدیکترین چیزی است که آنها به عنوان اهل عفت شناخته شوند پس در این صورت افراد هرزه متعرض آنها نمی شوند و اذیتشان نمی کنند .

در مورد کلمه جلبات گفته شده است : « الجلبابُ : الرَّداءُ الذی یستُرُ من فَوقٍ الی أسفلٍ او کُلُّ ما یستَتَرُ بِهِ من کساء او غیرِهِ وَ وَ جَمَعُهُ جلابیب »

جلباب روپوشی است که از بالا تا پایین را می پوشاند یا هر چیزی که بدن به سبب آن پوشیده می شود ، خواه کساء باشد یا غیر آن و جمع آن جلابیب می باشد .

به هر حال آیه دلالت دارد بر این که زنان باید از روپوش کامل جهت پوشش تمام بدن و اندام استفاده کنند پوششی که معرف شخصیت و عفت زن مومن باشد . این موجب می گردد که افراد لا ابالیجرأت نکنند به او جسارت کرده و به دید شهوت و هوس رانی به او بنگرند .

در سبب نزول آیه فوق چنین بیان داشته اند : که زنان برای نماز به مسجد می آمدند و نماز را به امامت رسول خدا به جای می آوردند . شب که برای نماز مغرب و عشا از خانه خارج شده و بیرون می آمدند ، جوانها بر سر راهشان می نشستند و به آنان متعرض شده و اذیتشان می کردند .این آیه برای جلو گیری از این عمل زشت نازل شد . از مطلب فوق استفاده می شود که علت گستاخی جوانان نبودن پوشش کامل زنها بوده است .


بی حرمتی به حجاب


قال النبی (ص) : « ایما أمرهٍ وَضَعَت ْ خمارَها فی غَیرِ بیتِ فَقَد هَتَکَت حجا بَها»

رسول اکرم فرمود : هر زنی که برای غیر شوهرش روسری خود را کنار بگذارد ، هر آینه به حجاب خود بی حرمتی کرده است .»


آیات حجاب در قرآن

وَقُلْ لِلمؤمناتِ …… لا یبدین زینَتَهُنَّ الّا ما ظَهَرَ منها وَلیضرِبنَ بِخُمُرهنَّ علی جیوبهنَّ « ای رسول خدا ، به زنان مومن بگو …زینت خود را آشکار نسازند مگر آنچه قهراً نمایان است و روسری های خود را بر سینه و گردن خود بیفکنند .»

وَلا یضربنَ بارجُلِهِنَّ لِیعلَمَ ما یخفینَ من زینَتَهُنَّ« و زنان هنگام راه رفتن پای خود را به زمین نکوبند تا زینت پنهانشان شناخته نشود .»

یا بنی آدمَ قَد انزلنا عَلَیکُِم لِباساً یواری سَواتِکُم و ریشاً و لباسُ التَّقْوی ذلک خَیْرٍ .« ای فرزندان آدم ! بر شما لباسی فرو فرستادیم که اندام (عورت ) شما را می پوشاند و نیز پوششی فرستادیم که مایه زینت شماست ، و بدانید که لباس تقوی بهتر است .»

ای فرزندان آدم ! مبادا شیطان شما را بفریبد چنانکه پدر و مادر شما را از بهشت بیرون کرد ، لباسشان را از تن آنان بیرون آورد تا عورتشان را بنمایاند


بهترین گوهر


فاطمه الزهرا (س) : خَیرُ لِنِّساء اَن لا یرین الرجالَ و َ لا یراهُنَّ الرِّجالُ »

روزی رسول خدا (ص) از اصحاب خود پرسید : چه چیز برای زنان بهتراست ؟ اصحاب ندانستند . علی (ع) نزد فاطمه (س) آمد وپرسش پیامبر را با او در میان گذاشت . فاطمه (س) پاسخ داد :

بهترین عمل برای زنان آن است که مردان نامحرم را نبینند و مردان نا محرم نیز آنها را نبینند. »

چون علی (ع) خدمت رسول خدا (ص) بازگشت ، پاسخی را که فاطمه داده بد عرض کرد . پیامبر فرمود : چه کسی این پاسخ را برای تو بیان کرده است ؟ علی عرض کرد فاطمه ؛ پیامبر فرمود : « انَّها بَضعَهٌ منّی » فاطمه پاره تن من است. »

گروهی از مغرضان و نا آگاهان به دستورات اسلام ،این حدیث و امثال آن را با توجه به مناسبات جدید بشری و حضور ناگریز زن در اجتماع ، برای زن امروز نا کار آمد می دانند .

اما در پاسخ آنان باید گفت :  اولاً حضرت زهرا در این سخن یک توصیه اخلاقی را برای زنان تأکید کرده است . یعنی با نگاه به ویژگیهای روحی و جسمی زن از یک سو و نیاز بشر در هر عصر و زمان به حفظ ارزشهای اخلاقی و انسانی  که در رأس آنها همزیستی سالم اخلاقی زن و مرد است از سوی دیگر ، سفارش دور بودن از مرد را مطرح کرده است چرا که زن نقش اساسی در سلامتی یا فساد ان ارزشها ایفا می کند .

ثانیاً : با توجه به شواهد تاریخی و سیره مسلمانان در قرون اولیه ، که حاکی از حضور زنان در عرصه های مختلف اجتماع است ؛ قطعاً این حدیث شامل زنانی نیست که به نوعی موظف به پذیرش مسئولیت های اجتماعی هستند و آن حضرت نیز در مقام نفی این واقعیت از زندگی مسلمانان نبوده است .

ثالثاً : شاید این سفارش و تأکید بانوی نمونه اسلام حکایت از حقیقتی بزرگ باشد که امروز شاهد آن هستیم و آن اینکه هر چه زنان از مسئولیت اصلی خود یعنی ساختن بهشت خانواده و تربیت نسل سازنده برای جامعه فاصله بگیرند ، ناچار به ویرانه ها و ناهنجاریهای اجتماعی بپرهیزند و به مسئولیت سنگین خود توجه کنند .

امروز آثار شوم شعار انحرافی «ضرورت حضور زنان در کنار مردان » در میدانهای مختلف اجتماعی آشکار گردیده که در واقع این میدانها به میدانهای رقابت با مردان تبدیل شده است .

متأسفانه توجه نداشتن به ویژگیها و تواناییهای زن ومسئولیت اصلی وی در خانه ازیک سو و عدم زمینه سازی لازم و ایجاد شرایط مناسب برای حضور سازنده او در جامعه ازسوی دیگر موجب گردید تا نه تنها زن نتواند به ایفای نقش سالم بپردازد که به موجودی خسته ، سرگردان و در نتیجه بی معنی مبدل شود .

استاد شهید مطهری در کتاب مسئله حجاب ص ۲۴۱ می فرماید :

آنچه اسلام می گوید نه آن چیزی است که مخالفان اسلام ، اسلام را بدان متهم می کنند ، یعنی محبوسیت زن در خانه نه نظامی است که دنیای جدید آن را پذیرفته است و عواقب شوم آن را می بیند ، یعنی اختلاط زن ومرد در مجامع . اسلام می گوید : نه حبس نه اختلاط . بلکه حری ،سنت جاری مسلمین از  زمان رسول خدا همین بوده است که زنان از شرکت در مجالس و مجامع منع نمی شده اند ولی همواره اصل «حریم» رعایت شده است . در مساجد ومجامع ، حتی در کوچه و معبر ، زن با مرد مختلط نبوده است.


روایات حجاب از منظر رسول اعظم (ص)


وای بر زنان از بزکهایشان

قال النبی : وَیلٌ لِنِّساء مِنَ الاحمرَینِ ، الذَّهَبِ وَالمُععصفَرِ . پیامبر اکرم می فرماید : « وای بر زنان از دو چیز زینتی : طلاو جامه زیبا »

مقام معظم رهبری می فرماید : آیا جنایتی از این بزرگتر نسبت به زن هست که زن را با آرایش ، مد و جلوه گری زینت آلات سرگرم کنند و از او به عنوان یک ابزار و وسیله استفاده کنند ؟


نتیجه خود نمایی

قال النبی « مَثَلُ الرافِلَهِ فی الزینَه من غَیرِ اَهلِها کَمَثَلِ ظُلمَه یوم القیامه لا نورَ لَها .

پیامبر اکرم (ص) فرمود : « حکایت زنی که دامن کشان و آمیخته به زینت در بیرون خانه رفت و آمد می کند ، چون ظلمتی است که در روز قیامت که از خود نور ندارد. »


سایه شیطان

قال النبی : اَلمَراه عَورَه فَاذا اَخرَجَت اِ ستشرَفَها الشطان

پیامبر اکرم فرمود : زن اندامی شهوت انگیز دارد (اگر خود را نپوشاند ) همین که از خانه خارج شد ، شیطان او را احاطه می کند.»


پایان بی حجابی


قالنبی : اَیماإمرَاه نَزَعَت ثیابها فی غَیرِ بَیتها خَرَقَ عزَّ وَجَلَّ عَنها سِترَهُ

پیامبر اکرم فرمود : هر زنی که لباس خود را جز در خانه خود بیرون آورد خداوند پرده خویش را از او بر می گیرد .


مد گرایی و بی حجابی

قال النبی : اِستَعینواعَلی النِّساء بِالعُری فَإنَّ احداهُنَّ ثِیابُها وَ اَحسَنَت زینَتَها اعجَبَهاالخُروجُ.

پیامبر اکرم فرمود : از کمی لباس برای نگهداری زنان کمک بگیرید زیرا وقتی زن لباس فراوان و زینت کامل دارد مایل به بیرون رفتن است .

از عوامل مهم بد حجابی در جامعه ، گرایش به تجملات و تنوع کاذب در لباس و پوشش است . زنان هر چه بیشتر به دنبال مدها و لباسهای مختلف باشند بیشتر به دنبال خود نمایی و به تعبیر قرآن« ترج » خواهند رفت گر چه اسلام عزیز به بهداشت پوشش مناسب توجه فراوان دارد اما زیاده روی و تجمل گرایی را بسیار ناپسند می داند .این عمل علاوه بر اسراف و حرام بودن ، خطرات روحی و روانی فردی و اجتماعی بسیاری به دنبال خواهد داشت .


فتنه عظیم زنان

فتنه کمبودها را دیدید و صبر کردید و من از فتنه رفاه بر شما بیم دارم که از طرف زنان می آید ، هنگامی که النگوی طلا و پارچه های فاخر به تن می کنند و توانگران ( اگر شوهر توانگر دارند ) را به زحمت می اندازند و از فقیر ( اگر شوهر فقیر دارند ) چیزی که بدان دسترسی ندارد بخواهند .


نتیجه گیری

گرایش انحرافی به امور دنیوی و تجملات چیزی است که پس از تحمل سختیهای هر انقلاب گریبان جامعه انقلابی را می  فشرد . آنچه رسول گرامی اسلام از آن بر امتش بیم دارد ، همان چیزی است که امروز جامعه اسلامی ما نیز پس از سر بلندی از دوره انقلاب و جنگ تحمیلی می فشرد. به امید آنکه ما هم در جامعه اسلامی این دوره با صبر در برابر دنیا طلبی نف