شهرستان شیراز

شهر شیراز

موقعیت جغرافیای شهر شیراز
شهر شیراز، مرکز استان فارسی میباشد. این شهر در ۳۰ درجه و ۲۵دقیقه ی عرض جغرافیایی، و ۳۷ درجه و ۲۹ دقیقه ی طول جغرافیایی قرار گرفته است. ارتفاع آن از سطح دریا ۱۴۹۰ متر می باشد. مساحت این شهر ۱۲۹۹۰ کیلومتر مربع است که طول آن ۹۰ و عرض آن از ۲۰ تا ۳۰ کیلومتر، متغیر است.
دورادور شیراز را کوههای نسبتاً بلندی فرا گرفته است: کوه های شمالی عبارت اند از:«کوه چهل مقام» (بین دروازه ی قرآن و تنگ سعدی)، «باباکوهی» (بین تنگ الله اکبر و تپه ی تلویزیون)، «کوه پشت مله» (بین پردیس ارم تا بیمارستان چمران)، «کوه توسیاه»، «تنگ منصور آباد» و «کوه دراک.» در غرب شیراز کوه دراک قرار گرفته که از دور همانند شخصی است که به پشت خوابیده و دارای شکم بسیار برجسته ای است، به همین دلیل در گذشته به این کوه «مُستسقی» هم می گفتند؛ که منظور فرد شکم برجسته است. در سمت شرق شیراز کوه قلعه بندر»، «کوه احمدی» و «برم دلک»قرار دارد. در جنوب شیراز «کوه قره باغ» و «سبزپوشان واقع شده است. در جلگه ی شیراز دو رودخانه وجود دارد:

 اول؛ رودخانه ی خشک که از داخل شهر می گذرد و آبهای زمستانی را تخلیه کرده و به دریاچه ی مهارلو می برد. در قدیم به این رودخانه «خرم دره» نیز می گفتند.
دوم؛ رودخانه ی قره باغ که از -جنوب شهر شیراز می گذرد  و از طریق پل فسا به دریاچه ی مهارلو می ریزد.

طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر شیراز حدود یک میلیون و هشتصدهزار  نفر می باشد.

شیراز پس از تبریز (در سال ۱۲۸۷) و تهران (در سال ۱۲۸۹) سومین شهر ایران بوده که در سال ۱۲۹۶ خورشیدی، نهاد شهرداری در آن تأسیس گردید شهرداری شیراز به ۱۱ منطقهٔ مستقل شهری تقسیم شده و جمعاً مساحتی بالغ بر ۲۴۰ کیلومتر مربع را شامل می‌شود.

بر اساس کاوش ها و کشفیات جرج کامرون  در سال ۱۳۱۴ خورشیدی  در تخت جمشید  خشت نبشته هایی عیلامی به دست آمد که نام شیراز درآنها به صورت قلعه «تیرازیس»، قلعه «شیرازیس»  به یادگار مانده است.در ابتدا این شهر در محل قلعهٔ ابونصر در شرق شیراز کنونی  که به اواخر دوران اشکانی یا اوایل دوره ساسانی تعلق داشته (چند مهره که نیز نام اردشیر و شیراز بر آن نوشته شده به دست آمده )واقع بوده‌است.با توجه به شاهنامه، نام شیراز از نام پسر سومین شاه جهان یعنی تهمورث مشتق شده‌است شیراز در دوران بنی‌امیه به محل فعلی منتقل می‌شود و به بهای نابودی اصطخر – پایتخت قدیمی فارس – رونق می‌گیرد. این شهر در دوران صفاریان، بوییان و زندیان پایتخت ایران بوده‌است.

جلگه شیراز از دیرباز به واسطهٔ مرکزیت نسبی‌اش در منطقهٔ زاگرس جنوبی و واقع‌شدن در یک منطقهٔ به نسبت حاصل‌خیز، محلی طبیعی برای مبادلات محلی کالا بین کشاورزان، یکجانشینان و عشایر بوده‌است. همچنین این شهر در مسیر راه‌های تجاری داخل ایران به بنادر جنوب مانند بندر بوشهر قرار گرفته‌است.

 

 

درسال۲۸۱ هجری قمری عمرولیث دومین پادشاه صفاریان بناهای متعددی ازجمله یک مسجدجامع درشیرازاحداث کردوبه رونق بیش ازپیش این شهرافزود دیلمیان به آبادانی شیراز افزودند .خصوصاً عضدالدوله دیلمی (۳۷۲ -۳۶۶ هجری قمری) درمجدوعظمت شهر ورفاه مردم آن کوشش بسیار کرد .دردوران صفویه شیراز مرکز ایالت فارس بودوامامعلی خان حکمران فارس بناهای بسیاری دراین شهرپی ریخت.

درسال ۱۰۷۹ هجری قمری شیراز براثرجاری شدن سیل سهمگین ویران شد وبسیاری از آثارتاریخی آن ازمیان رفت .دراواخردوره صفویان نیزافغان ها این شهرراموردحمله قراردادندوخرابی های بی شماری را به بارآوردند درسال۱۱۴۲ هجری قمری نادر شاه افشار افغان هاراازشیراز راند واین شهرآرامش وامنیت دوباره یافت تااینکه درسال ۱۱۷۵ هجری قمری تقی خان شیرازی اعلام استقلال کرد وسرازفرمان نادربرتافت .نادرشاه انبوهی از لشکریان خودرابه جنگ باحاکم شیراز وتصرف شهرفرستاد وبعدازچهارماه وپانزده روز محاصره شیرازبه تصرف سپاهیان نادر درآمد ولشکریان غالب بسیاری از مردم بی گناه را قتل عام کردند.درسال ۱۱۸۰ هجری قمری کریم خان زند شیرازرامقرحکومت خودقرارداد وبرای عمران وآبادی آن کوشید.
هنگامی که آقا محمدخان قاجار درسال ۱۲۰۷ هجری قمری به شیراز دست یافت ، امر به ویرانی باروی شهر داد. بعدها بارویی دیگرساخته شد که براثرزلزله سال ۱۳۳۹ هجری قمری بسیاری ازقسمت های آن فروریخت . شیراز طی چند دهه اخیر توسعه وگسترش قابل توجهی یافته و به یکی از شهرهای مهم و زیبای ایران تبدیل شده است. محیط مساعد شیرازدرادوار گوناگون دانشمندان سخنوران ونویسندگانی بزرگ رادر دامان خود پرورانده است. که آثارجاویدان آنها میراث علمی وادبی ایران رازنده وجاوید نگاه خواهدداشت .
 



جاذبه های تاریخی


نارنجستان قوام

نارنجستان قوام که به ایوانی نه قوام الملکی مشهوراست.یکی از بناهای زیبای دوره قاجاریه (۱۳۰۲) هجری قمری درشیراز می باشد . زیبا ترین بخش نارنجستان ساختمان آن است که از نظرآینه کاری نقاشی کاشی کاری گچبری ومنبت سازی از شاهکارهای هنرمندان قاجاریه به شمار می آید.این ساختمان ایوانی بسیارزیبا بادو ستون سنگی یکپارچه دارد.که دردوسوی آن اتاقهایی به صورت قرینه ساخته شده است.برسنگهای پایین دیوار نیز نقشهای شیر گورسربازان هخامنشی وهلاهل (موجودافسانه ای) به صورت قرینه کنده کاری شده است.

 

باغ عفیف آباد

باغ عفیف آبادیاباغ گلشن ازباغهای بسیارزیبای شهرشیراز باوسعت ۱۳ هکتار است. ساختمان باشکوه این باغ توسط میرزا علی محمد خان قوام الملک احداث گردیده است.این ساختمان دوطبقه بوده وباگچ بری ها ومقرنس کاریهای زیباتزئین شده است.

ستون ها شبیه ستون های تخت جمشید با گچ ساخته شده است مخصوصا درتالاربزرگ ازچندنقش برجسته تخت جمشید به صورت نقاشی تقلید شده است .ازجلوعمارت حوض بسیار وسیعی بالبه سنگی قراردارد که زیبایی باغ رادوچندان می کند .اززیرزمین این ساختمان به عنوان موزه سلاحهای نظامی استفاده می شود وبه عنوان نمونه تفنگ های متعلق به فتحعلی شاه ناصرالدین شاه ومظفرالدین شاه تپانچه دکتر دکترحشمت ومسلسل رئیس علی دلواری دراین موزه به نمایش گذاشته شده است .ازجمله بناهای دیگراین مکان می توان به قهوه خانه سنتی وحمام خزینه آن اشاره نمود.

سرای مشیر

سرای مشیر که آن را سرای گلشن هم می­گویند جنب بازار وکیل قرار گرفته است. سردر ورودی این بنا با کاشی­های هفت رنگ مقرنس کاری شده است. این بنا از ساخته­های میرزا ابوالحسن مشیرالملک بوده که اکنون محل عرضه صنایع دستی می­باشد.

سرای مشیر دارای حیاط بزرگی است که در دور تا دور آن حجره­هایی در دو طبقه ساخته شده است. در وسط حیاط، حوی از جنس سنگ قررا دارد که در اطراف این حوض چهار باغچه زیبا دیده می­شود. تمام درها و دریچه­های حجره­ها از جنس چوب (کره چینی) ساخته شده و بوسیله اشکال هندسی و شیشه­های رنگی به نحو بسیار جذابی تزئین شده است. بالای درها، طاق­نماها و پیشانی حجره­ها به طرز زیبایی کاشیکاری گردیده است