هنر

آیین گشایش نگارخانه و کافه هنر گل و مرغ در بزرگداشت روز جهانی صنایع دستی برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس، صبح یکشنبه ۲۰ خرداد ماه، نگارخانه و کافه هنر گل و مرغ در شیراز و با حضور معاون گردشگری و امور زائرین استانداری فارس، مدیر کل میراث فرهنگی استان، رئیس و تعدادی از اعضای شورای اسلامی شهر افتتاح شد.
بنابراین گزارش، در این نگارخانه دوره های آموزش صنایع دستی و هنرهای تجسمی با همکاری اساتید برجسته استانی و کشوری، همایش و نشستهای اهالی فرهنگ و هنر ونمایشگاه ها و حراج هنری برگزار می شود.
همچنین در این مجموعه دائمی واقع در خیابان خلد برین که زمینه اشتغال ۱۵ نفر به صورت مستقیم و غیر مستقیم را توسط علی تعبدی استاد و هنرمند کاشی هفت رنگ فراهم آورده است، محصولات صنایع دستی با رویکرد حمایت از کالای ایرانی آموزش، تولید و عرضه می شود.

 

با هنر خوس بافی در غرفه های لارستان و خنج آشنا شوید

 

 

به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری فارس علاقمندان و بازدید کنندگان دومین نمایشگاه فارس در یک نگاه می می توانند در غرفه های اوز لارستان و خنج انواع خوس بافی را مشاهده نمایند.

گفتنی است خوس بافی یکی از انواع سوزن دوزی می‌باشد که از زمان صفویه رونق بیشتری داشته است. از این هنر بیشتر برای تزیین پرده ها، روسری ها و چادرهای توری استفاده می شود. نقوشی که بیشتر در خوس دوزی مورد توجه است نقوش ستارگان به شکل شش پر، هشت پر و ۱۲ پر است. نوع نخی که در خوس دوزی مورد استفاده قرار می گیرد نقره ای یا نقره ای طلایی است. همچنین از این هنر در دوخت انواع لباس عروس لباس های محلی، شال، روسری، چادر و روتختی استفاده می شود.

با بازدید از این غرفه، شاهد خودنمایی یکی از ظریف ترین هنرهای دستی و سنتی خواهید بود.

به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس جلد چهارم از مجموعه کتاب های هنر فارس در گذر زمان، توسط ارژنگ ربیعی، مولف و پژوهشگر برتر حوزه صنایع دستی و هنرهای سنتی فارس با موضوع گبه بافی و رنگرزی سنتی منتشر شد.


بنابراین گزارش ارژنگ ربیعی مولف و پژوهشگر حوزه صنایع دستی و هنرهای سنتی فارس گفت: جلد چهارم هنر فارس در گذر زمان، با معرفی مواد اولیه ، ابزار کار و روش بافت گبه، گیاهان رنگده و طریقه رنگرزی سنتی – گیاهی، در صفحات تمام رنگی، توسط انتشارات نوید شیراز به چاپ رسیده است .
وی با تاکید به نقش ایده آل گبه بازارهای جهانی افزود: این کتاب در چند ماه آینده به زبان انگلیسی نیز به چاپ می رسد.
ارژنگ ربیعی خاطر نشان کرد: کاشی هفت رنگ ، معرق کاشی ، مُعقلی ، خاتم سازی و خاتم کاری معرق چوب ، منبت سنتی و منبت استیل ، گیوه دوزی و ملکی دوزی ،دولچه دوزی و دلو دوزی سراجی سنتی ، گلیم بافی ، مشبک چوب ، قلمزنی و دواتگری رشته ها و محصولاتی هستند که قبل از گبه بافی و رنگرزی سنتی در هشت جلد کتاب به رشته تحریر در آمده است .
گفتنی است در تاریخ ۱۹ اردیبهشت ۹۶ از این کتاب با حضور ناشر، مولف و اهالی قلم در نمایشگاه بین المللی کتاب(شهر آفتاب) رونمایی می شود.

خاتم سازی ، هنری است که هنرمند صنعتگر با بهره گیری از ذوق ، سلیقه و علم نقوش هندسی و با استفاده از چوب و استخوان و فلز به خلق لایه های زیبایی می پردازد که زینت بخش سطوح بسیاری از اشیاء می شود .


این هنر زیبا و اصیل که زاده تفکر خلاقانه هنرمندان شیرازی است از سابقه ای بیش از هزار سال برخوردار است و منبر خاتم مسجد عتیق شیراز مهرتائیدی است بر این ادعا.
هر چند خاتم سازی در بسیاری از کشورها و مناطق تولید می گردد ولی خاتم شیراز به مدد ویژگی های خاص خود از چنان شهرتی برخوردار است که نام خاتم و شیراز با هم عجین شده اند .
هنری که در آن چوب های رنگی ، استخوان و مفتول های فلزی بگونه ای زیبا و با نظم همچون قطعات موزائیک در کنار یکدیگر قرار می گیرند و با ایجاد طرح های دل انگیز سطوح چوبی اشیاء را زینت می بخشند .
خاتم سازی از دو مرحله کاملا متفاوت تشکیل شده است ،خاتم سازی یا خاتم پیچی و خاتم کاری یا خاتم چسبانی .
در مرحله اول یعنی خاتم سازی یا خاتم پیچی هنرمندان خاتم ساز با کنار هم گذاشتن انواع چوب های رنگی ) همچون چوب درختان آبنوس ، فوفل ، سرخدار ، نارنج ، گردو ،عناب و … ( ، استخوان ) استخوان قلم دست و پای شتر یا گاو ( و فلز ) فلزاتی چون نقره ، برنج و مس ( که به صورت نوارهایی باریک و ظریف با مقطع مثلث بریده و صیقل داده شده اند به ایجاد پره ، شش ،
بغل شش ، گل ها و … مبادرت می ورزند و سپس با کنار هم قرار دادن آنها ) ایجاد قامه ( به خلق طرح های مورد نظر خود می پردازند .
و در انتها با برش لایه به لایه قامه ، برگه های زیبای خاتم را بوجود می آورند و با گذاشتن لایه های نازک چوبی در پشت آن برگ ها ) آستری ( به آن استقامت می بخشند.
در مرحله دوم که مرحله خاتم چسبانی یا خاتم کاری است صنعتگران خاتم کار، برگ های خاتم را طبق اصولی خاص بر روی زیر ساخت های چوبی مختلفی همچون میز ، صندلی ، قاب ، جعبه و … به کمک چسب سریشم می چسباند و در پایان پس از پالیش سطوح خاتم کاری شده با جلا دهنده هایی چون سیلر ، کیلر و پلی استر به ایجاد لایه ای شیشه ای بر روی آن می پردازند تا علاوه بر
زیبایی بخشیدن هر چه بیشتر به کار ، از خاتم هم در مقابل رطوبت محافظت کند.
خاتم سازی و خاتم چسبانی از هنرهایی هستند که در تمام مراحل تولید به مهارت ، ظرافت ، دقت و حوصله بسیار نیازمند است .
خاتم بر اساس نوع مواد بکار برده شده و همچنین عملکرد خاتم ساز وخاتم کار در تولید آن به درجات مختلف تقسیم می گردد .
ویژگی های خاتم مرغوب :
خاتم مرغوب خاتمی است که ۱۲ مورد مهم در ساخت آن رعایت گردیده باشد .
-۱ رعایت نظم در اشکال هندسی .
-۲ قرینه بودن تمامی گل ها و اشکال در سطح ، زوایا و اضلاع کار .
-۳ استفاده از گل هایی با اضلاعی کمتر یا بیشتر از شش .
-۴ کوچک بودن مثلث های خاتم .
-۵ استفاده از استخوان و مفتول های فلزی .
-۶ استفاده از آستری در پشت برش های خاتم .
-۷ استفاده از چسب مرغوب ) ترجیحا سریشم ( .
-۸ استفاده از چوب با رنگ طبیعی .
-۹ یکدست و صاف بودن سطح زیر کار .
-۱۰ مشخص نبودن بتونه کاری در سطح کار .
-۱۱ صاف و یکدست بودن لاک یا جلای روی خاتم .
-۱۲ استفاده از لایه برنجی در بین پره ها ، توگلوها و لوزها .
ویژگی های خاتم شیراز :
شاید مشخصه های خاتم شیراز را بتوان در موارد زیر عنوان نمود که کمتر در مناطق دیگر
مورد استفاده قرار می گیرند .
-۱ استفاده از لایه برنجی در بین پره ها ، توگلوها و لوزها .
-۲ استفاده از آستر چوبی در پشت برش های خاتم .
-۳ بکار بردن سریشم به عنوان چسب .
-۴ استفاده از طرح های خاص خاتم سازان شیرازی .
مهم ترین خاتم هایی که امروزه در کارگاه های خاتم سازی شیراز تولید می شوند عبارتند از :
خاتم های پره وارو ، پره شش دار لایه دار ، تاجی ، طاقی ترنج ، شش پره ای ، قلوه ای ، ابری لوزی ، ابری شش گوش ، هفت شمسه ، جویی ، شش گلی تخمه ای ، شش گلی هفت شمسه ، عالم زر ، قمی ، موج ، شش گلی تاجی ، زنجیره ای .



هر چند تاریخ پیدایش این هنر مشخص نیست اما مطمعنا ً رفوگری هنری است که پس از هنر بافت خصوصا ً هنر فرش بافی بوجود آمده است .


از آنجائیکه فرش ها به مرور زمان و علل مختلف دچار برخی آسیب ها می گردند لذا نیاز است تا بگونه ای آن آسیب ها را مرتفع نمود .
در واقع هنر رفوگری هنر رفع عیوب و آسیب های فرش است .
آسیب های همچون :
۱-پوسیدگی .
۲-پاره شدن شیرازه .
۳-در رفتگی .
۴-فرسودگی چله ها .
۵-جر خوردگی و پارگی .
۶-رنگ پریدگی .
۷-از بین رفتن پرزها .
آسیب هایی که به دلایل مختلفی روی می دهند و برخی سطحی هستند که تنها بر روی پرزهای فرش اثر می گذارند و برخی عمیق که به چله ها و پودها آسیب می رسانند همچون :
۱-آتش سوزی و سوختگی .
۲-بید زدگی .
۳-پوسیدگی ناشی از رطوبت .
۴-استفاده از مواد شیمیایی .
۵-بریدگی با وسایل برنده .
۶-و … .
رفوگر هنرمند و صنعتگری است که برای رفع این عیبوب می بایست به تمامی تکنیک های چله دوانی ، بافت و رنگرزی اشراف کامل داشته باشد تا بتواند در رفع این نقایص کارآمد گردد .
ابزار ، وسایل و موادی که یک صنعتگر و هنرمند رفوگر برای رفع عیبوب بکار می برد عبارتند از :
۱-قلاب .
۲-درفش .
۳-خواب پشت .
۴-دفتین ( شانه ) .
۵-دم باریک .
۶-سوزن در اندازه های مختلف .
۷-چار چوب .
۸-کیله .
۹-میخ کش .
۱۰-چکش .
۱۱-نخ های سفید و رنگی جهت تعویض تارها ، پودها و خامه ها مطابق با رنگ های فرش آسیب دیده .
َ



نمایشگاه نقاشی دانشجویان دانشگاه هنر شیراز در این شهرستان برگزار می شود .


به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس نمایشگاه نقاشی دانشجویان دانشگاه هنر شیراز با هدف حمایت از کودکان پروانه ای در موزه سنگ هفت تن برگزار میشود .
بنابراین گزارش ، این نمایشگاه با همکاری سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری کشور ، اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس ، مرکز رویدادهای مرمت و معماری ، انجمن علمی موزه دانشگاه هنر شیراز ، دانشگاه هنر شیراز و دانشگاه آپادانا برگزار می شود .
گفتنی است ، نمایشگاه نقاشی دانشجویان دانشگاه هنر شیراز از تاریخ ۳ الی ۷ آذر ماه در مکان آب انبار موزه سنگ هفت تن واقع در بلوار هفت تنان برگزار می شود که علاقمندان می توانند از ساعت ۱۰ الی ۲۰ از این نمایشگاه دیدن کنند .

آینه کاری هنر ایجاد طرح هاو نقوش زیبا با استفاده از قطعات کوچک و بزرگ آینه است .


این هنر که یکی از هنرهای وابسته به معماری است و در تزیینات بنا بکار می رود از ابتکارات هنرمندان و صنعتگران ایرانی است که نشات گرفته از دو عامل اصلی است:
-۱ هوش و ذکاوت هنرمندان ایرانی در استفاده از ضایعات در خلق یک اثر کاربردی .
-۲ تلفیق هنر با باورها و اعتقادات اجتماعی .

آینه که همیشه در باورهای مردم ایران زمین نمادی از پاکی و روشنایی بوده است با بکارگیری در این هنر زیبا منجر به ایجاد فضایی درخشان و پرتلالو می گردد که به بنا و نما جلوه ای عرفانی می دهد .
این هنر هم به تنهایی و هم با تلفیق هنرهای دیگری همچون گچبری و نقاشی زینت بخش معماری ایرانی است .
هنر آینه کاری از زمانی خلق گردید که هنرمندان و صنعتگران ایرانی به فکر آن افتادند تا بگونه ای از آینه های شکسته شده ای که در حین حمل از اروپا به ایران بوجود آمده بودند و هیچ کاربردی نداشتند استفاده کنند .
هنرمند خوش ذوق ایرانی دریافت که با بریدن آینه های شکسته به اشکال هندسی )
همچون مثلث، لوزی ، مربع ، مستطیل و … ( و قرار دادن آنها در کنار یکدیگر می تواند اشکال زیبا و گوناگونی را خلق کند و همین تفکر آغازی بود برای خلق هنر آینه کاری .
اولین بنای آینه کاری در شیراز که در زمان کریمخان زند ساخته شد دیوان خانه کریمخان زند بود .
این هنر که در ابتدا در اماکن و ساختمان های حکمرانان بکار گرفته می شد به مرور جایگاه خاصی دراماکن مذهبی و سپس به صورتی گسترده در همه اماکن شخصی و عمومی مورد استفاده قرار گرفت .
با توجه به تنوع نقوش و طرح ها و همچنین قابلیت تلفیق این هنر با هنرهای دیگر سبک ها ی گوناگونی از آینه کاری بوجود آمد .
همچون : طرح گره -طرح های اسلیمی و گل و بته – طرح قاب بندی و یا تلفین آینه با گچ – تلفیق آینه با شیشه – تلفیق آینه با نقاشی – کاربرد قطعات آینه بر سطوح صاف – کاربرد آینه بر اجسام حجمی و … .
ضخامت آینه های مورد استفاده در هنر آینه کاری بین ۱ تا ۲ میلیمتر می باشد و مهم ترین ابزار آن الماس های برش که به نیشی مشهور هستند .
زیبایی این هنر را می توان در سقف تالار بزرگ عمارت نارنجستان قوام – منزل زینت الملک – خانه نصیرالملک و خصوصا حرم مطهر شاه چراغ دید .

 

جاذبه های تاریخی و باستانی شهرستان آباده :


قلعه ایزدخواست : اولین بنای طبقاتی جهان
نخستین اثر تاریخی که در هنگام ورود به استان فارس از سوی اصفهان میتوان دید، قلعه قدیمی ایزدخواست است که شباهت زیادی به ارگ بم کرمان دارد . این قلعه بر فراز صخره بزرگی قرار
دارد و داخل آن خانههای بسیار کوچک با کوچههای بسیار تنگ و باریک دیده میشود. این بنای تاریخی متعلق به دوران ساسانی است.
یکی از ویژگی های خاص این قلعه ، امنیت چشمگیر آن است که به دلیل خندق عمیق اطراف ، یکی از دست نیافتنی ترین بناهای عهد باستان برای غارتگران و دشمنان بوده است.

آتشکده قلعه ایزدخواست ، اولین آتشکده ای در ایران است که پس از ورود اسلام به ایران به مسجد تبدیل شده است .
گفتنی است این قلعه باستانی ، به لحاظ قدمت ، اولین قلعه خشتی جهان و به لحاظ وسعت ، دومین بنای خشتی جهان بعد از ارگ بم می باشد .
کاروانسرای ایزدخواست :
این کاروانسرا در جنوب شهر ایزدخواست و در نزدیکی قلعه ایزدخواست قرار داردو در زمان شاه عباس صفوی ساخته شده است . بنا شامل یک حیاط مربع شکل دروسط و تعدادی حجره و اتاق دراطراف می باشد . این کاروانسرا با مساحتی حدود ۴۰۰۰ متر مربع ، از نظر معماری و زیبائی و استحکام بخشی و همچنین وسعت، یکی از کاروانسراهای نمونه در نوع خود می باشد . این بنا در سال های اخیر نیز توسط میراث فرهنگی فارس مورد مرمت قرار گرفته است .

عمارت کلاه فرنگی:
این عمارت بسیار زیبا که از آثار دوران قاجاریه است دارای نقشه تقریبا دایره ای بوده که درمیان باغچه ای کوچک واقع شده است. این عمارت یک طبقه با وسعتی در حدود ۲۰ متر مربع ، دارای چهار در ورودی و پنجرههای بلند بوده و بر روی سکویی به ارتفاع ۸۰ سانتی متر قراردارد .
تیمچه صرافیان:
این بنای آجری از آثار دوران قاجاریه بوده و در بازار قدیمی آباده قرار دارد . این بنای دو طبقه در چهار سو دارای عمارت و دارای حیاطی مستطیل شکل در وسط می باشد . تیمچه صرافیان دارای ۳۶ حجره است که حجرههای طبقه پایین مغازه و در طبقه بالا به عنوان مهمانپذیر مورد استفاده بوده است . درب ورودی تیمچه از جنس چوب است که حاشیه و چهار چوب آن به طرز زیبائی منبت کاری شده و طاق ورودی آن نیز در دوطرف دارای مقرنس های زیبای گچی است . این بنای منحصر به فرد در سا
ل های اخیر به طور مستمر توسط میراث فرهنگی فارس مورد مرمت قرار گرفته و هم اکنون به بازارچه صنایع دستی تغییر کاربری داده است .
قصر بهرام گور:
درسمت راست مسیرشیرازبه آباده دربخش سورمق مجموعه ای شبیه به یک تپه خاکی دیده می شودکه به قصربهرام گورمشهوراست.این بناکه هم اکنون فروریخته دارای آثاردیوارهایی باخشت هایی مکعبی است
سد ساسانی ایزدخواست : اولین سد قوسی جهان
سد قدیمی ایزدخواست که به سد سربند نیز معروف است ، نخستین نمونه سد قوسی در ایران و جهان می باشد که در ۷ کیلومتری شهر ایزدخواست در تنگه ای موسوم به گلوگاه که کم عرض ترین برش رودخانه بوده قرار دارد . این سد در دوران ساسانیان بر روی رودخانه ایزدخواست بنا
شده است.
کاروانسرای خانخوره :
نقشه این کاروانسرا هشت ضلعی است و یکی از سه نمونه کاروانسرای منحصر به فرد ایران به شمار میرود. مصالح آن از سنگ، گل و گچ میباشد. این کاروانسرا در فاصله ۶۰ کیلومتری جاده آباده- شیراز قرار دارد.
سایر جاذبه های دیدنی شهرستان آباده :
دشت لاله های واژگون واقع در منطقه خسرو شیرین ( اثر طبیعی ثبت ملی ) ، باغات فیروزی ، شور چشمه و شیرین چشمه ، پارک جنگلی شهید فرهمندو تفرجگاه روستای بیدک از دیگر جاذبه های گردشگری شهرستان آباده است .
صنایع دستی شهرستان آباده :
یکی از صنایع دستی منحصر به فرد در این شهرستان ، منبت کاری است
که شهرت جهانی دارد و جزء آثار ثبتی معنوی منطقه ای میراث فرهنگی می باشد .
گیوه های آباده نیز در نهایت ظرافت و استحکام و دقت تهیه و در نوع خود بی نظیر است.
خاتم ، خراطی و قالی نیز از دیگر صنایع دستی آباده می باشد
.
سوغات معروف آباده ، سفید آب یا روشور است که نوعی لایه بردار طبیعی پوست بدن بر پایه چربی حیوانی است که به طور سنّتی در ایران معمولاً به شکل قرص های سفیدرنگ است و هنگام استحمام به کار گرفته می‌شود.
گفتنی است ، شهرستان آباده با وسعت ۷۵۰۰ کیلومتر مربع و با مرکزیت شهر آباده ، از شهرهای فرهنگی و سیاحتی شمال استان فارس است. از نظر آب و هوایی ، جزء شهرستان های سردسیر و معتدل استان محسوب می شود و این موضوع نیز در ساختار معماری و سنتی و لباس های محلی این منطقه نیز نقش مؤثری داشته است .
به استناد کاوش های باستان شناسی ، سکونت در محدوده فعلی آباده به هزاره اول قبل از میلاد باز می گردد اما توسعه و ترقی آن تقریبا از زمانی که کریم خان زند، شیراز راپایتخت ایران کرد شروع شد. این شهرستان از شرق به شهرستان یزد، از جنوب به شهرستان خرم بید، از غرب به شهرستان اق
لید و شهر سمیرم و از شمال به استان اصفهان متصل است. فاصله مرکز شهرستان تا شیراز ۲۷۱ کیلومتر است .


 

 

 


شهرستان بوانات استان فارس می تواند در ردیف اول ثبت درختان کهنسال کشور از لحاظ تنوع شود

هنر نمدمالی شهرستان بوانات در استان فارس احیاء و کارگاه آن توسط فرماندار، بخشدار مرکزی و تعدادی از مسئولین شهرستان در روستای فخرآباد افتتاح گردید.

به گزارش روابط عمومی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس به نقل از حسین پور اسد مسئول میراث فرهنگی شهرستان بوانات، پیرو بررسی های به عمل آمده در جهت شناسایی و احیا رشته های منسوخ شده و فراموش شده صنایع دستی شهرستان، رشته های نمدمالی،گلیم بافی،قاشق تراشی و شربت خوری چوبی ، رویه دوزی و گیوه تا کنون شناسایی شده اند که با پیگیری های انجام شده رشته های نمد مالی،گلیم بافی و عقیق تراشی در این شهرستان احیاء گردید و مراحل احیاء رشته های قاشق تراشی و شربت خوری چوبی ، رویه دوزی گیوه در دست اقدام است.

بنا بر این گزارش، در مدت زمانی نه چندان دور؛ شغل و حرفه نمدمالی یکی از رایج ترین کسب وکار دربین مردمان شهرستان بوانات بود. هنر نمدمالی شهرستان بوانات که قدمتی حدود ۱۰۰ ساله دارد و عمدتا در روستای فخرآباد انجام می شده است از ۲۰ سال پیش به دست فراموشی سپرده شده بود.

نمد ساده ترین نوع کف پوش است و ساخت آن احتیاج به دستگاه خاصی دارند. در نمد مالی در واقع از خاصیت طبیعی پشم که عبارت از در هم پیچیدن الیاف آن در اثر رطوبت و فشار است استفاده می شود. احتمال دارد که اولین بار بافندگانی که الیاف پشمی خود را شسته و برای گرفتن رطوبت آن با چوبدستی ضربه هایی به پشم می زده اند، موفق به کشف این خصوصیت پشم و در نتیجه موفق به بوجود آوردن صنعت نمدمالی شده باشند.

نمدهای تولیدی در سطح شهروروستا،  رازی سر به مهر دارد که با شکل‌ها و رنگ‌های برگرفته از طبیعت، بخشی از فرهنگ هنرهای عامیانه ما را تشکیل می‌دهند. دستمایه ای که نقش های رنگارنگ طبیعی جلوه ای از طبیعت زیبا را با نقوش ساده و صمیمی به بینندگان نشان می دهد.

نمدمالی در مناطق روستایی  وشهری بوانات رواج بسیار خوبی داشت وطرح و نقوش نمدهای این منطقه از بی نظیرترین نقوش از جهات تنوع و تعدد در هنرهای سنتی کشور به شمار میرود.

نمد در زمان‌های قدیم در شهرستان بوانات به عنوان لباس، کلاه، و زیرانداز به کار می‌رفته و در شرایطی سخت تولید می‌شده است. تهیه و ساخت نمد در بوانات همچنان به‌ صورت سنتی صورت می‌گرفت و هنرمندان واساتید بواناتی با نقش و نگار و دستان توانمند و هنرمندانه خود بدان روح تازه‌ای می‌بخشیدند.

از خواص نمد می توان گفت که رطوبت را از خود عبور نمی‌دهد و عایق بسیار مناسبی برای سرما و گرما است. نمد از استحکام قابل ملاحظه‌ای برخوردار است و عمر زیادی می‌کند. ابزار کار و مواد اولیه برای تهیه آن ساده، محدود و قابل دسترس است. نمد خاصیت ایمنی بخشی (محافظتی) قابل توجهی دارد، چون که نیش گزندگان و چنگ و دندان درندگان در آن کارساز نیست.

خواص درمانی نمد برای بیماری هایی مثل رماتیسم و مفاصل بسیار مفید بوده که از گذشته های بسیار دور مورد استفاده قرار می گرفته است که علم پزشکی نیز امروزه خواص درمانی آن را اثبات کرده است.

بهمن برزگر یکی از استادکاران نمد مال بوانات که این هنر را از پدر خود به ارث برده اند و فرزندان ایشان از استادکاران نمدمال این شهرستان و احیاءکنندگان این هنرسنتی و صنایع دستی می باشند.

 

شهرستان بوانات استان فارس می تواند در ردیف اول ثبت درختان کهنسال کشور از لحاظ تنوع شود

چهارمین دوره برنامه همای هنر ویژه تجلیل از هنرمندان پیشکسوت صنایع دستی کشور در روز یکشنبه ۱۵ بهمن ماه با حضور دکتر مونسان رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور ، معاون صنایع دستی و مدیران کل این معاونت در سالن آمفی تئاتر سازمان برگزار شد. در این برنامه از استاد محمد باقر برکت هنرمند پیشکسوت استهباناتی به پاس هفت دهه فعالیت در رشته سرامیک تک پخت استهبان با اعطای لوح تقدیر، تندیس همای هنر و هدیه نقدی تقدیر به عمل آمد.

به گزار ش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس، استاد محمد باقر برکت در آخرین روز سال ۱۳۰۸ در شهرستان استهبان دیده به جهان گشود. وی از سن ۱۰ سالگی ساخت سرامیک تک پخت را به عنوان یک هنر منحصر بفرد فراگرفت. این هنرمند زنده دل سالهاست به همراه فرزندش این تکنیک جذاب را در شهرستان استهبان زنده نگه داشته و همچنان در کارگاه شخصی خود به خلق اثر می پردازد.

وی در طول سالیان فعالیت خود با شوقی فراوان و علی رغم کهولت سن در نمایشگاه های مختلف صنایع دستی در کشور حضور یافته و هنر دستان خود را در معرض دید علاقمندان گذارده است.

بنا بر این گزارش، از این هنرمند ارزشمند به پاس سال ها خدمت در حوزه هنرهای سنتی و صنایع دستی بومی استان در مراسم بزرگداشتی که به همت اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس به مناسبت روز جهانی صنایع دستی در خردادماه سال جاری برگزار شد، تجلیل و از تمبر یادبود ایشان رونمایی شد.

 

اولین همایش ملی آموزش هنر در ایران صبح امروز ( ۱۷ اسفندماه ) با حضور دکتر بهمن نامور مطلق معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی کشور ، دکتر مصیب امیری مدیرکل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس، معاون پژوهشی دانشگاه شیراز، اساتید برجسته حوزه هنر و دانشجویان این رشته در تالار حکمت پردیس دانشگاه شیراز افتتاح شد .


به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس ، در این مراسم ، معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی کشور گفت : دانشجویان رشته هنر علاوه بر خلاقیت ضرورت دارد در جهت رشد اقتصادی صنایع دستی ، زیبایی شناسی و سلیقه بازار کشور و دنیا را اولویت اصلی خود در این حوزه قرار دهند .
بهمن نامور مطلق با اشاره به اینکه نباید به بهانه اصالت هنر آن را تکرار کرد
افزود : اصالتی که با خلاقیت همراه نباشد محکوم به شکست است و منسوخ می شود .
وی با تاکید به نقش هنر در زندگی اضافه کرد : هنر در زیبایی و طراوت زندگی نقش پر رنگی دارد، به گونه ای که اگر هنر و تبلور هنری نبود، در زندگی نشاط و زیبایی وجود نداشت .
معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی کشور با اشاره به نقش نظام آموزشی در خلاقیت در
هنر گفت : با تشکیل یک نهضت طراحی توسط دانشگاه ها می توان از منسوخ شدن صنایع دستی جلوگیری کرد.
نامور مطلق در پایان اظهار داشت : دانشگاه ها با ارائه راهکارهای اجرایی و تخصصی می بایست ارتباط با بازار و صنعتگران را در خلاقیت حوزه صنایع دستی و هنرهای سنتی تقویت ک
نند .

به گزارش روابط عمومی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس، شهرستان آباده با وسعت ۷۵۰۰ کیلومتر مربع و با مرکزیت شهر آباده ، از شهرهای فرهنگی و سیاحتی شمال استان فارس است. از نظر آب و هوایی ، جزء شهرستان های سردسیر و معتدل استان محسوب می شود و این موضوع نیز در ساختار معماری و سنتی و لباس های محلی این منطقه نیز نقش مؤثری داشته است .


به استناد کاوش های باستان شناسی ، سکونت در محدوده فعلی آباده به هزاره اول قبل از میلاد باز می گردد اما توسعه و ترقی آن تقریبا از زمانی که کریم خان زند، شیراز راپایتخت ایران کرد شروع شد. گفتنی است بزرگترین معدن خاک نسوز خاورمیانه در این شهر واقع شده است.
این شهرستان از شرق به شهرستان یزد، از جنوب به شهرستان خرم بید، از غرب به شهرستان اقلید و شهر سمیرم و از شمال به استان اصفهان متصل است. فاصله مرکز شهرستان تا شیراز ۲۷۵ کیلومتر است .
جاذبه های تاریخی و باستانی شهرستان آباده :
قلعه ایزدخواست : اولین بنای طبقاتی جهان
نخستین اثر تاریخی که در هنگام ورود به استان فارس از سوی اصفهان میتوان دید، قلعه قدیمی ایزدخواست است که شباهت زیادی به ارگ بم کرمان دارد . این قلعه بر فراز صخره بزرگی قرار دارد و داخل آن خانههای بسیار کوچک با کوچههای بسیار تنگ و باریک دیده میشود. این بنای تاریخی متعلق به دوران ساسانی است.
یکی از ویژگی های خاص این قلعه ، امنیت چشمگیر آن است که به دلیل خندق عمیق اطراف ، یکی از دست نیافتنی ترین بناهای عهد باستان برای غارتگران و دشمنان بوده است.

آتشکده قلعه ایزدخواست ، اولین آتشکده ای در ایران است که پس از ورود اسلام به ایران به مسجد تبدیل شده است .
گفتنی است این قلعه باستانی ، به لحاظ قدمت ، اولین قلعه خشتی جهان و به لحاظ وسعت ، دومین بنای خشتی جهان بعد از ارگ بم می باشد .
کاروانسرای ایزدخواست :
این کاروانسرا در جنوب شهر ایزدخواست و در نزدیکی قلعه ایزدخواست قرار داردو در زمان شاه عباس صفوی ساخته شده است . بنا شامل یک حیاط مربع شکل دروسط و تعدادی حجره و اتاق دراطراف می باشد . این کاروانسرا با مساحتی حدود ۴۰۰۰ متر مربع ، از نظر معماری و زیبائی و استحکام بخشی و همچنین وسعت، یکی از کاروانسراهای نمونه در نوع خود می باشد . این بنا در سال های اخیر نیز توسط میراث فرهنگی فارس مورد مرمت قرار گرفته است .
عمارت کلاه فرنگی:
این عمارت بسیار زیبا که از آثار دوران قاجاریه است دارای نقشه تقریبا دایره ای بوده که درمیان باغچه ای کوچک واقع شده است. این عمارت یک طبقه با وسعتی در حدود ۲۰ متر مربع ، دارای چهار در ورودی و پنجرههای بلند بوده و بر روی سکویی به ارتفاع ۸۰ سانتی متر قراردارد .
تیمچه صرافیان:
این بنای آجری از آثار دوران قاجاریه بوده و در بازار قدیمی آباده قرار دارد . این بنای دو طبقه در چهار سو دارای عمارت و دارای حیاطی مستطیل شکل در وسط می باشد . تیمچه صرافیان د
ارای ۳۶ حجره است که حجرههای طبقه پایین مغازه و در طبقه بالا به عنوان مهمانپذیر مورد استفاده بوده است . درب ورودی تیمچه از جنس چوب است که حاشیه و چهار چوب آن به طرز زیبائی منبت کاری شده و طاق ورودی آن نیز در دوطرف دارای مقرنس های زیبای گچی است . این بنای منحصر به فرد در سال های اخیر به طور مستمر توسط میراث فرهنگی فارس مورد مرمت قرار گرفته و قرار است به بازارچه صنایع دستی تغییر کاربری یابد.
قصر بهرام گور:
درسمت راست مسیرشیرازبه آباده دربخش سورمق مجموعه ای شبیه به یک تپه خاکی دیده می شودکه به قصربهرام گورمشهوراست.این بناکه هم اکنون فروریخته دارای آثاردیوارهایی باخشت هایی مکعبی است.
سد ساسانی ایزدخواست : اولین سد قوسی جهان
سد قدیمی ایزدخواست که به سد سربند نیز معروف است ، نخستین نمونه سد قوسی در ایران و جهان می باشد که در ۷ کیلومتری شهر ایزدخواست در تنگه ای موسوم به گلوگاه که کم عرض ترین برش رودخانه بوده قرار دارد . این سد در دوران ساسانیان بر روی رودخانه ایزدخواست بنا شده است.
کاروانسرای خانخوره :
نقشه این کاروانسرا هشت ضلعی است و یکی از سه نمونه کاروانسرای منحصر به فرد ایران به شمار میرود. مصالح آن از سنگ، گل و گچ میباشد. این کاروانسرا در فاصله ۶۰ کیلومتری جاده آباده- شیراز قرار دارد.
سایر جاذبه های دیدنی شهرستان آباده :
دشت لاله های واژگون واقع در منطقه خسرو شیرین ( اثر طبیعی ثبت ملی
) ، باغات فیروزی ، شور چشمه و شیرین چشمه ، پارک جنگلی شهید فرهمندو تفرجگاه روستای بیدک از دیگر جاذبه های گردشگری شهرستان آباده است .

صنایع دستی شهرستان آباده :یکی از صنایع دستی منحصر به فرد در این شهرستان ، منبت کاری است که شهرت جهانی دارد و جزء آثار ثبتی معنوی منطقه ای میراث فرهنگی می باشد . گیوه های آباده نیز در نهایت ظرافت و استحکام و دقت تهیه و در نوع خود بی نظیر است.خاتم ، خراطی و قالی نیز از دیگر صنایع دستی آباده می باشد .
سوغات معروف آباده ، سفید آب یا روشور است که نوعی لایه بردار طبیعی پوست بدن بر پایه چربی حیوانی است که به طور سنّتی در ایران معمولاً به شکل قرص های سفیدرنگ است و هنگام استحمام به کار گرفته می‌شود.

 


مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس از احیا و رونمایی ۴ هنر منسوخ شده استان فارس در هشتمین نمایشگاه سراسری صنایع دستی خبر داد.


به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس ، مصیب امیری عصر امروز در مراسم افتتاح هشتمین نمایشگاه سراسری صنایع دستی از حضور ۲۸ استان در این نمایشگاه خبر داد و اظهار داشت: این نمایشگاه از ۱۷ تا ۲۱ در ارگ کریم خان زند دایر است و ۴ هنر منسوخ شده استان فارس در این نمایشگاه احیا و رونمایی می‌شود.
وی با بیان اینکه یکی از فرصت‌های ایجاد شده در این نمایشگاه احیا هنرهای منسوخ شده است گفت: در این نمایشگاه هنرهای شیشه میمند و سفال و سرامیک استهبان احیا و رونمایی می‌شود.
امیری با بیان اینکه با توجه به ایام حضور گردشگران خارجی این نمایشگاه فرصتی برای عرضه محصولات است، گفت: علاوه بر هنرمندان داخلی یک گروه هم از کشور
تونس برای ارزیابی در این نمایشگاه حضور دارند.
مدیرکل میراث فرهنگی استان فارس افزود: بیش از ۱۵۰ غرفه در نمایشگاه برپا است و علاوه بر غرفه‌های فروش در رشته‌های قلمزنی و خاتم کارگاه‌های عملی برپا شده تا مخاطبان از نزدیک با تولید صنایع دستی آشنا شوند.

 

 

 



 

مدیرکل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس گفت : جشنواره قرآن و عترت از ۱۸ تا ۲۴آذرماه درشیراز برگزار می گردد که بخشی از این جشنواره به نمایش هنرهای سنتی این استان تعلق دارد .

به گزارش روابط عمومی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان فارس دکتر مصیب امیری با بیان اینکه درجشنواره قرآن و عترت نمایشگاه تخصصی هنرهای سنتی فارس نبز گشایش می یابد و از برنامه های جنبی آن برپایی ۵ کارگاه تخصصی هنرهای سنتی با مضامین آیه ها و سوگندهای قرآنی است .
به گفته وی همزمان با برپایی این جشنواره از قاب خاتم ساخته شده توسط یکی از هنرمندان فارس ( رضا بلیغ ) نیز رونمایی خواهد شد دکتر امیری درخصوص ویژگی های این قاب خاتم گفت : در این قاب ۱۴۴ اسماء الهی درابعاد ۵/۴در ۵/۳ متر مربع دیده می شود .
مدیرکل میراث فرهنگی فارس افزود: تا کنون ۷۵ اثر شامل دست بافت ها ، خاتم ، کاشی هفت رنگ ، سفال ، منبت ، معرق ، تذهیب ، مینیاتور ، رودوزهای سنتی ، احجام چوبی ، قلم زنی ، گره چینی چوب ، سفال ونقاشی روی شیشه ازسوی هنرمندان صنایع دستی استان به دبیرخانه این جشنواره ارسال شده است .
دکتر امیری ادامه داد: هنرمندان فارس تا ۳۰آبان ماه فرصت دارند آثار دست ساز خود را به دبیرخانه جشنواره واقع در معاونت هنرهای سنتی فارس ( بلوارسیبویه )ارسال نمایند.
وی افزود: مراسم
ارزیابی و داوری آثار ارسالی ۸آبان ماه برگزار خواهد شد.

 

دواتگری کی از هنرهای سنتی و اصیل در فارس است که قدمتش به دوره هخامنشیان برمی گردد . نری که در دوره ساسانیان به اوج شکوفایی خود رسید .


دواتگری شباهتهای بسیاری با هنر مجسمه سازی دارد. ساخت مدل و ریخته گری انواع پایه و دسته و دستگیره انواع ظروف احتیاج به ذهنی خلاق و دستانی ماهر دارد. فرمهای اندام واری که در تمام ظروف فلزی به خصوص نقره با ابزار چکش و سندان شکل میگیرد به آفرینشی اعجاب انگیز میماند، آفرینشی که طول عمری بس طولانی دارد. یک تکه ورق فلزی سخت را تبدیل به ظرفی زیبا با حرکتی خمیده و قوسهای یکسان کردن و نیز دسته ها و پایه هایی با فرمهای گیاهی و حیوانی ریختن و لحیم کردن روی ظرف ،که هر کدام در نوع خویش منحصر به فرد است.
به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس دواتگر در تعریف امروزی به صنعتگری اطلاق میشود که با فلز نقره کار میکند و تمام مهارتهای کار با این فلزها را دارا است چون : عیار دهی ، انواع جوشکاری ، ریخته گری و … . دواتگری در واقع تخصصی ترین رشته در صنایع مشابه خود چون : مسگری ، رویگری ، حلبی سازی، بخاری سازی،ورشو سازی وسماور سازی است. ساخت قاشق و چنگال هم از تخصصهای دواتگران شیرازی است . زیر ساخت قلمزنی ، دواتگری است.تمامی ظروف قلمزنی شده در ابتدا با دستان دواتگر زیر ساخت شده است ، لذا یک صنعت تکمیلی نیز میباشد. دواتگری یک صنعت پایه در صنایع فلزی قدیم بوده است که در آلودگی انقلاب صنعتی و ساخت انواع ظروف و اقلام فلزی کارخانه ای رو به نابودی است. لازم به ذکر است برخی از پیچیدگی هایی که یک دواتگر توان خلق آن را در یک محصول دارد، تکنولوژی ناتوان از انجام آن است.
اینکه فن دواتگری به چه زمانی باز میگردد با مطالعه تاریخ هنر و بررسی نمونه جام و ریتون های طلا کشف شده در تمدن پیش از تاریخ ایران به روشنی
میتوان فهمید که تکنیک ساخت اشیاء فلزی به روش سرد به هزاران سال پیش میرسد و جزء کهن ترین صنایع تمدن بشری است. نمونه های کشف شده در تخت جمشید و تپه تاریخی حسنلو و مارلیک و … تایید کننده این نکته است.

“اما کلمه دواتساز و دواتگر از کلمه کهن نوشت افزاری به نام دوات که ترکیبی از جای مرکب و جای قلم و قلمتراش بوده بدست آمده است. از محصولات متداول این صنعتگران سماور، منقل و انواع بخاری است ،لیکن استادی دواتگران در ساخت سینی و انواع نلبعکی بوده است. ظرف آفتابه و لگن که مخصوص شستشوی اسلامی است از دیگر محصولاتی است که مسگران میساخته اند که ظریفتر و زیباترش را دواتگران میسازند .
فلزکاری که دواتگری نیز جز ئی از آن است در دوره ی ساسانیان نیز رونق چشمگیری یافت. بطوری که نمونه های بسیاری از سینیها و ظروف برجسته کاری با نقشهای متنوع از آن عصر در ممالک مختلف از جمله روسیه کشف شده که تمامی این آثار نمایانگر مهارت فوق العاده فلزکاران ساسانی است.

 


درآستانه روز جهانی جهانگردی و هفته گردشگری نمایشگاهی از فرهنگ وهنر مردم فارس با عنوان نخستین نمایشگاه فارس در یک نگاه برگزار می شود.


به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس ، این نمایشگاه با برپایی سیاه چادرهای عشایری و غرفه های صنایع دستی در ارگ کریم خانی درتاریخ ۲۹ مهرماه تا۲ مهرماه برگزار می شود که در این نمایشگاه غرفه های صنایع دستی از تمامی شهرستانها دررشته های منبت ، قلم زنی ، خاتم کاری ، بافته های داری ، گبه ، گره چینی چوب و رند بافی برپا و آثار هنری هنرمندان فارس در معرض دید عموم قرار می گیرد.
همچنین با برپایی سیاه چادرهای عشایری غذاهای سنتی ، پوشاک سنتی ، سوغات محلی ، پخت نان محلی به معرفی شهرستان ها می پردازد.
در این نمایشگاه بیش از ۵۰ غرفه به نمایش آداب و رسوم ، سوغات و هنرهای سنتی شهرستان های استان فارس می پردازد .
همچنین در این نمایشگاه به بهانه ثبت ملی هنر جوک کاری و دسر یخی شیرازی ها ( فالوده ) غرفه هایی اختصاصی به این دو میراث معنوی فارس اختصاص خواهد یافت و این دو هنر به صورت کاملاً تخصصی در نمایشگاه فارس در یک نگاه معرفی می شوند .
گفتنی است :ارگ کریم‌خانی، مهمترین و بزرگترین بنای
دوران زندیه است که در سال ۱۱۸۰ هجری قمری به دستور کریم‌خان زند ساخته شده است. این ارگ، مرکز حکومتی کریم‌خان و خاندان زند و همچنین محل سکونت آنان بوده است. این ساختمان با زیر بنای ۴۰۰۰ متر مربع و در زمینی به گستردگی ۱۲۸۰۰متر مربع بنا شده است.
دیوار‌های آجری این بنا، ۱۲ متر ارتفاع دارند و در هر چهار گوشه ارگ، برجی به ارتفاع حدود ۱۵ متر قرار دارد. بر روی بدنه دیوارها و برج‌ها، نگاره‌های ساده و زیبای آجری دیده می‌شود. بر سردر ارگ، صحنه نبرد کشته شدن دیو سفید به دست رستم به صورت کاشی‌کاری هفت رنگ نقش بسته است. این کاشی‌کاری در دوران قاجاریه به ارگ افزوده شده است.
یک هشتی، ورودی ارگ را تشکیل می‌دهد که از یک سو به حیاط خلوت و از سویی دیگر، به محوطه داخلی ارگ راه پیدا می‌کند. ارگ دارای شاه‌نشین شمالی (زمستان‌نشین)، شاه‌نشین جنوبی (تابستان‌نشین) و ساختمان غربی چهار فصل است. برخلاف نمای بیرونی، ساختمان داخلی ارگ از نمای زیباتری برخوردار است.
داخل اتاق‌ها با نقش‌های اسلیمی، ترنج و گل و مرغ تزئین شده است. پس از سرنگونی حکومت زندیه و روی کار آمدن سلسه قاجار، ارگ به دارالحکومه تبدیل شد و به مکانی برای استقرار والیان و حاکمان فارس تبدیل گردید و تا اوایل سلطنت پهلوی به عنوان زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت.
بخشی از تزئینات این بنا، توسط خاندان قاجار به تهران
منتقل شد. این بنا در سال ۱۳۵۱ خورشیدی در فهرست آثار ملی ثبت شد.

 



ایرانیان از دیرباز به آب به عنوان نمادی از روشنایی و پاکیزگی می نگریسته اند و ساخت حوض و آب نما دربناها و ساختمان ها نیز برهمین باور بوده است .


بکار بردن قطعات آینه برای آرایش بناها و ساختمان ها دردوره های جدیدتر که آینه را نمادی از نور وروشنایی داشته و در هرخانه نو به همراه هر تازه عروس آینه ای با شمع دان و قرآن می نهاده اند با این باورها بی ارتباط نبوده است .
استفاده از قطعات آینه در بناها و هنر آینه کاری ریشه اقتصادی نیز داشته است بدین گونه که از سده ۱۰ هجری قمری آینه به صورت یکی از اقلام وارداتی از اروپا و به ویژه از (( ونیز )) به ایران آورده می شده که برخی از این آینه ها به هنگام جابه جایی درراه می شکست و هنرمندان ایرانی با (( شم )) اقتصادی و ذوق هنری برای بهره گیری از قطعات شکسته راهی ابتکاری یافته و از آنها برای آینه کاری استفاده کردند و آینه کاری ظاهراً با کاربرد آنها آغاز شده است .
هنر آینه کاری که از هنرهای وابسته به معماری است در استان فارس بیشتر در اماکن مذهبی و متبرکه و خانه های تاریخی به جهت زیبا سازی نمای داخلی بنا به کار می رود .
عمده ترین روش های آینه کاری شامل طرح گره که از ترکیب قطعات هندسی آینه درکنار یکدیگر و گسترش آن بر طبق اصول خاص گره پدید می آید ، طرح گردان ( اسلیمی و ختایی ) که برش این گونه طرح ها به دلیل قوس ها و پیچ های اسلیمی و گل و بوته مهارت خاصی را می طلبد و مقرنس آینه کاری شده می باشند.
هنر آینه کاری در شهرهای شیراز ، اصفهان ، مشهد ، تهران و قم رایج است اما هنر آینه کاری شیراز به دلیل برخورداری از کیفیت و مرغوبیت بالا شهرت خاصی دارد .
از آنجا که هنر آینه کاری هنری بسیار سخت و طاقت فرسا بوده و بدلیل ظرافت و حساسیت فراوان همت والای هنرمند را می طلبد رواج این هنر در شیراز نشان از سخت کوشی وهمت والای هنرمندان این دیار داشته است وبکار بردن قطعات بسیار کوچک آینه درکنار هم مفهوم از کثرت به وحدت رسیدن در فرهنگ اسلامی را تداعی می کند .
استاد محمد ظریف صناعی از اساتید به نام این هنر شیراز است که یادگارهای هنری اودر بعقه سید علاء الدین حسین (ع) و سید تاج الدین غریب(ع)در شیراز، امامزاده پیرمراد استهبان ، امامزاده سید ابوالقاسم داراب ، گنبد سبز ونظر گاه ابوالفضل (ع) لار و حسینه ابوالفضل (ع) گراش به جا مانده است.
منحصربفردترین آینه کاری ها در شیراز را می توان در بارگاه مقدس حضرت احمد بن موسی (ع) ، نارنجستان قوام ، خانه زینت الملک قوامی ، خانه نصیرالمللک قوامی و ….نام برد.

 

 

 

 

 

 

 

 




استاد حسین قهرمانی یکی از پیشکسوتان هنر نقاشی پشت شیشه به دیار باقی شتافت .


به گزارش وابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس مرحوم قهرمانی که ۸۰ سال در حوزه صنایع دستی و هنرهای سنتی شیراز قلم می زد و یکی از اساتید برجسته نقاشی پشت شیشه کشور به شمار می رفت ، سه روز پیش دار فانی را وداع گفت .
یادگاری های مرحوم حسین قهرمانی را می توان در نارنجستان قوام دید .

 

معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس گفت : آثار مستندی که به صورت دقیق قدمت جوک را ذکر کرده باشد وجود نداشته ولی آثار به جای مانده رواج این هنر را در دوره قاجاریه درفارس نشان می دهد .


همت محمدی افزود: نمونه های مشابه هنر جوک درساخت درهای موزه نارنجستان قوام از بناهای شاخص دوره قاجاری فارس مشهود است .
این مقام مسئول به شباهت های بسیار هنر جوک کاری با خاتم سازی اشاره کرد وگفت : با توجه به اینکه تکنیک جوک کاری شباهت زیادی به تکنیک خاتم سازی در شیراز دارد به نظر می رسد جایگاه و خواستگاه هر دو هنر یکی باشد با این تفاوت که در هنر جوک کاری تمام مواد اولیه مورد استفاده از دو الی سه رنگ چوب می باشد ومی توان قدمت خاتم و جوک را هم زمان دانست.
به گفته او ، این هنر بیشتر مختص فارس بوده و با استناد به بررسی های انجام گرفته در دیگر استان ها نمونه های مشابه آن در دیگر مناطق کمتر دیده شده است .
محمدی افزود: این هنر از نظر فرهنگی و هنری دارای ارزش والایی است و به عنوان یکی از هنرهای مهم وارزشمند مورد توجه است و امروزه هیئت های عزاداری ، مساجد ، اداره اوقاف و امور خیریه جهت ساخت درب مقابر امامزادگان ، طبق های نفیس عزاداری و… از هنر جوک استفاده می نمایند که سفارش دهی این گروه نسبت به گذشته بیشتر شده که بیانگر تاثیرات و مشخص شدن جایگاه این هنر می باشد لذا به جهت آشنا نبودن مردم توسعه آن مثل دیگر رشته های صنایع دستی استان نمی باشد .
معاون صنایع دستی در ادامه به ارزش وجایگاه هنر جوک کاری اشاره کرد وگفت : دراین رشته کار هنرمند باید از دقت و ظرافت بالایی برخوردار باشد تا بتواند نقوش را در کنار هم جای دهد واستفاده ازطرح های پیچیده هندسی ، استفاده از دو الی سه رنگ در آفرینش اثر و از سویی انحصاری بودن و توسعه نیافتن این هنر خود دلیلی بر ارزش های خاص این رشته هنری باشد .
وی افزود، با معرفی معاونت هنرهای سنتی و صنایع دستی فارس و هماهنگی های صورت گرفته با مرکز صدا و سیمای فارس و توصیف ارزش هنری و شرح جایگاه این هنر برنامه های تلوزیونی در خصوص معرفی هنر جوک کاری سلخته وبه نمایش درآمده است که در معرفی جایگاه این هنر تاثیر گذار بوده لذا برای معرفی وبه ویژه احیائ ورونق این صنعت مهم نیاز به معرفی بیشتر در رسانه ها ومطبوعات است .

همت محمدی در تشریح هنر جوک کاری گفت: جوک کاری از هنرهای وابسته به چوب است که از ایجاد نقوش هندسی با استفاده از چوبهای رنگی ( معمولاً دو الی سه رنگ ) و از کنار هم قرارگرفتن این نقوش با قطعات کوچک با مقطع های مختلف مثلث ، مستطیل و لوزی بوجود می آید .
همت محمدی گفت : جوک کاری تا حدودی به خاتم شباهت دارد البته این شباهت بیشتر در روش کار می باشد با این تفاوت که جوک مثل خاتم تنها در روکاری به کاررفته گرفته نمی شود بلکه گاهی بصورت جازنی و گاهی هم بعنوان یک عضو اصلی از یک شی خاص ( مثلاً به عنوان کلاف اصلی چهارچوب) استفاده می شود و در این هنر مواد مورد استفاده تنها چوب بوده در صورتیکه در خاتم استخوان ، فیبر و فلزات نیز کاربرد دارد .
وی همچنین گفت : تنوع طرحهای جوک بسیار زیاد است و هر طرحی را که بتوان با نقوش هندسی ایجاد کرد امکان پذیر است ، از جوک در تزئین در ، دور جعبه ها و قابهای منبت ، خاتم کاری ، معرق کاری استفاده نمود .
به گزراش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دس
تی و گردشگری فارس محمدی با بیان اینکه در هنر جوک کاری از مواد و مصالحی چون : چسب ، نخ ، مواد محافظ پوشاننده ( در گذشته از روغن جلا و امروزه از پلی استر استفاده می شود ) استفاده می شود گفت : انواع چوب های مورد استفاده در هنر جوک کاری عبارتند از چوب نارنج ، عناب ، گردو ، فوفل و کاج
وی همچنین در خصوص ابزار مخصوص و فضای مورد نیاز هنر جوک کاری گفت : اره چکی ، چوب ساب طلقه ، چوب ساب شتری ، رنده مچی در اندازه های متوسط ، بزرگ ، فرز دستی ، گیره رومیزی ، تنگ دستی ، اره چوب بری ، انواع سوهان های چوب سابها از ابزار مورد نیاز این هنر است که در فضایی حدود ۸۰ مترمربع برای سه مرحله ذکر شده مورد نیاز می باشد .
به گفته اوهنر جوک کاری از سه مرحله تشکیل شده است که سه پری بریدن چوبها ( مفتول نمودن با مقطع مثلث ) پس از تجمیع مقطع مثلث ، اشکال شش و هشت درآوردن ، برش و در نهایت چسباندن بر روی زیرکار چوبی که معمولاً چوب جنگلی است از مراحل انجام کار اس
ت.

 


 

 


ایرانیان از دیرباز به آب به عنوان نمادی از روشنایی و پاکیزگی می نگریسته اند و ساخت حوض و آب نما دربناها و ساختمان ها نیز برهمین باور بوده است .


بکار بردن قطعات آینه برای آرایش بناها و ساختمان ها دردوره های جدیدتر که آینه را نمادی از نور وروشنایی داشته و در هرخانه نو به همراه هر تازه عروس آینه ای با شمع دان و قرآن می نهاده اند با این باورها بی ارتباط نبوده است . استفاده از قطعات آینه در بناها و هنر آینه کاری ریشه اقتصادی نیز داشته است بدین گونه که از سده ۱۰ هجری قمری آینه به صورت یکی از اقلام وارداتی از اروپا و به ویژه از (( ونیز )) به ایران آورده می شده که برخی از این آینه ها به هنگام جابه جایی درراه می شکست و هنرمندان ایرانی با (( شم )) اقتصادی و ذوق هنری برای بهره گیری از قطعات شکسته راهی ابتکاری یافته و از آنها برای آینه کاری استفاده کردند و آینه کاری ظاهراً با کاربرد آنها آغاز شده است .
به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس هنر آینه کاری که از هنرهای وابسته به معماری است در استان فار
س بیشتر در اماکن مذهبی و متبرکه و خانه های تاریخی به جهت زیبا سازی نمای داخلی بنا به کار می رود .عمده ترین روش های آینه کاری شامل طرح گره که از ترکیب قطعات هندسی آینه درکنار یکدیگر و گسترش آن بر طبق اصول خاص گره پدید می آید ، طرح گردان ( اسلیمی و ختایی ) که برش این گونه طرح ها به دلیل قوس ها و پیچ های اسلیمی و گل و بوته مهارت خاصی را می طلبد و مقرنس آینه کاری شده می باشند. هنر آینه کاری در شهرهای شیراز ، اصفهان ، مشهد ، تهران و قم رایج است اما هنر آینه کاری شیراز به دلیل برخورداری از کیفیت و مرغوبیت بالا شهرت خاصی دارد .از آنجا که هنر آینه کاری هنری بسیار سخت و طاقت فرسا بوده و بدلیل ظرافت و حساسیت فراوان همت والای هنرمند را می طلبد رواج این هنر در شیراز نشان از سخت کوشی وهمت والای هنرمندان این دیار داشته است وبکار بردن قطعات بسیار کوچک آینه درکنار هم مفهوم از کثرت به وحدت رسیدن در فرهنگ اسلامی را تداعی می کند
استاد محمد ظریف صناعی از اساتید به نام این هنر شیراز است که یادگارهای هنری اودر بعقه سید علاء الدین حسین (ع) و سید تاج الدین غریب(ع)در شیراز، امامزاده پیرمراد استهبان ، امامزاده سید ابوالقاسم داراب ، گنبد سبز ونظر گاه ابوالفضل (ع) لار و حسینه ابوالفضل (ع) گراش به جا مانده است.
منحصربفردترین آینه کاری ها در شیراز را می توان در بارگاه مقدس حضرت احمد بن موسی (ع) ، نارنجستان قوام ، خانه زینت الملک قوامی ، خانه نصیرالمللک قوامی و ….نام برد.